
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
267رو به گورستان، دمی خامُش نشین *** آن خموشانِ سخنگو را ببین لیک اگر یکرنگ بینی خاکشان *** نیست یکسان حالتِ چالاکشان شَحم و لَحمِ زندگان یکسان بوَد *** آن یکی غمگین، دِگَر شادان بوَد تو چه دانی تا نَنوشی قالِشان؟! *** زآنکه پنهان است بر تو حالشان بشْنوی از قالْ های و هوی را *** کی ببینی حالت صد توی را؟! نَفْسها یکسان به ضِدها مُتَّصِف *** خاک هم یکسان، روانْشان مختلف1 همچنین یکسان بوَد آوازها *** آن یکی پُردرد و آن پُرنازها بانگِ اسبان بشْنوی اندر مَصاف *** بانگِ مرغان بشْنوی اندر مَطاف آن یکی از حِقد و، دیگر زِ ارتباط *** آن یکی از رنج و، دیگر از نشاط هر که دور از حالتِ ایشان بوَد *** پیشش آن آوازها یکسان بوَد آن درختی جُنبَد از زخمِ تَبَر *** وآن درختِ دیگر از بادِ سَحَر بس غلط گشتم ز دیگِ مردهریگ *** زآنکه سرپوشیده میجوشید دیگ جوش و نوشِ هر کَسَت گوید: «بیا» *** جوشِ صدق و جوشِ تزویر و ریا گر نداری نورِ جانِ روشِناس *** رو دماغی دست آور بوشِناس آن دماغی که بر آن گلشن تَنَد *** چشمِ یعقوبان هم او روشن کند یافتنِ عاشقْ معشوق را، و بیانِ آنکه: «جوینده یابنده بوَد» که: «مَن طَلَبَ شَیئاً وَ جَدَّ وَجَدَ»، صَدَقَ رسولُاللٰهِ صلّی اللٰهُ علیه و آله، ﴿و مَن یَعمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیراً یَرَه﴾2
هین، بگو احوالِ آن خستهجگر *** کز بخاری دور ماندیم ای پسر کاین جوان در جست و جو بُد هشت سال *** از خیالِ وصل گشته چون خیال ----------
سایۀ حق بر سرِ بنده بوَد *** عاقبتْ جوینده یابنده بوَد گفت پیغمبر که: «چون کوبی دری *** عاقبت زآن درْ بُرون آید سَری» چون نشینی بر سرِ کویِ کسی *** عاقبت بینی تو هم رویِ کسی چون ز چاهی میکَنی هر روزْ خاک *** عاقبت اندر رِسی در آبِ پاک جمله دانند این، اگر تو نگْرَوی *** هرچه میکاریش، روزی بِدْرَوی - . نسخۀ قونیه: نقشِ ما.
- . سوره الزلزال آیه 7؛ «كسى كه به اندازه سنگينى يک ذرّه كار خيرى كرده باشد آن را مىبيند».
نهجالفصاحه ص 776: رسول خدا صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم فرمود: «هرکس که چیزی را طلب کند و کوشش نماید آن را خواهدیافت.»
