Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

258

جذبِ معشوقْ عاشق را مِن حَیثُ لا یَعلَمُه العاشِق و لا یَرجوهُ و لا یَخطُرُ بِبالِه، و لا یَظهَرُ مِن ذلِکَ الجَذبِ أثَرٌ فی العاشِق إلّا الْخَوفَ الْمَمزوجَ بِالْیَأس، مَعَ دَوامِ الطّلَب¹
آمدیم آنجا که در صدرِ جهان *** گر نبودی جذبِ آن عاشقْ نهان
ناشکیبا کی بُدی او از فراق؟! *** کی دوان باز آمدی سوی وُثاق؟!
میلِ مَعشوقان نهان است و سَتیر *** میلِ عاشق با دو صد طبل و نَفیر
یک حکایت هست اینجا زِ اعتبار *** لیک عاجز شد بُخاری زِ انتظار
ترکِ آن کردیم کاو در جست و جو ست *** تا که پیش از مرگ بیند روی دوست
تا رهد از مرگ و یابد او نجات *** ز‌آنکه دیدِ دوست است آبِ حیات
هر که دیدِ او نباشد دفعِ مرگ *** دوست نبْوَد؛ که نه میوَه‌ستش نه برگ
کارْ آن کار است -ای مشتاقِ مست- *** کاندر آن کار ار رسد مرگت، خوش است
شد نشانِ صدقِ ایمان -ای جوان- *** آنکه آید خوش تو را مرگ اندر آن²
گر نشد ایمانِ تو -ای جان- چنین *** نیست کامل، رو بجو اِکمالِ دین
هر که اندر کارِ تو شد مرگ‌دوست *** بر دلِ تو بی‌کراهتْ دوستْ اوست
چون کراهت رفت، آن خودْ مرگ نیست *** صورتِ مرگ است و نَقلان‌کردنی‌ست³
چون کراهت رفت، مردنْ نفع شد *** پس درست آمد که «مردن دفع شد»⁴
دوستْ حقّ است و، کسی کِش گفتِ او *** که: «تویی آنِ من و من آنِ تو»
1. . جذب کردنِ معشوقْ عاشق را از آن‌جایی که عاشق هرگز نمی‌داند و بدان امیدی ندارد و به ذهنش خطور نمی‌کند، و اثری از آن جذب در عاشق ظاهر نمی‌شود مگر خوف و ترسی که آمیخته با یأس است و نیز دوام طلب که در او شعله‌ور است.
2. . سوره الجمعه آیه 6؛ «[ای پیامبر ما] بگو: ای جماعت یهود، اگر می‌پندارید که از میان مردم شما به حقیقت دوست و نزدیک به خدایید پس آرزوی مرگ کنید اگر راست می‌گویید (تا به لقای محبوب خویش برسید).»
3. . نَقلان‌کردن: انتقال.
4. . مردن دفع شد: (چون درحقیقت مرگ زندگانی است در مرگ) مرگ دفع شده است (و زندگانی آمده است).