Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

257

جَهد کُن تا نورِ تو رخشان شود *** تا سُلوک و خدمتت آسان شود
کودکان را می‌بَری مکتب به زور *** ز‌آنکه هستند از فوایدْ چشم‌کور
چون شود واقف، به مکتب می‌دود *** جانش از رفتن شکفته می‌شود
می‌رود کودک به مکتب پیچ‌پیچ *** چون ندید از مزدِ کارِ خویش هیچ
چون کُنَد در کیسه دانگی دست‌مزد *** آنگهی بی‌خواب گردد شب چو دزد
جَهد کن تا مزدِ طاعت در‌رسد *** بر مُطیعان آنگهت آید حسد
«اِئتیا کَرْهاً» مُقَلِّد‌گشته را *** ﴿اِئتیا طَوعاً﴾ صفا بِسْرشته را¹
این، مُحِبِّ حق ز بهرِ علّتی *** وآن دگر را بی‌غرض خودْ خُلَّتی
این، مُحِبِّ دایه لیک از بهر شیر *** وآن دگر دل‌داده بهر این سَتیر
طفل را از حُسنِ او آگاه نی *** غیرِ شیرْ او را از او دلخواه نی
وآن دگر، خودْ عاشقِ دایه بوَد *** بی‌غرض در عشقْ یک‌رایه بوَد
پس مُحَبِّ حق به امّید و به ترس *** دفترِ تقلید می‌خوانَد به درس
آن مُحِبِّ حق ز بهرِ حق کجاست *** که ز اغراض و ز علّت‌ها جداست؟!
گر چنین و گر چنان چون طالب است *** جذبِ حق او را سوی حقْ جاذب است
گر مُحِبِّ حق بوَد لِغَیرِهِ *** کَی یَنالَ دائِماً مِن خَیرِهِ²
یا مُحِبِّ حق بوَد لِعَینِهِ *** لا سِواهُ، خائِفاً مِن بَینِهِ³
هر دو را این جست و جو‌ها ز‌آن سر است *** این گرفتاریِّ دل ز‌آن دلبر است
1. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی:
  گشته‌ای *** ...بسرشته‌ای.
  سوره فصّلت آیه 11.«اِئتیا کَرْهاً؛ بدون میل و رغبت بیایید» خطاب به مقلِّدان است (که بر اساس تقلید قدم در راه طاعت می‌گذارند) و «اِئتیا طَوعاً؛ با میل و علاقه بیایید» خطاب به اهل صفاست (که جان خویش را به صفا سرشته‌اند و در بحر عشق وارد شده‌اند).
2. . اگر بندۀ مؤمن، خدا را برای غیر او و رسیدن به خیر پایدار و همیشگی (بهشت) دوست داشته باشد،
3. . یا اینکه این بندۀ مؤمن، خدا را برای خودش دوست داشته باشد نه غیر او، و همواره از خوف فراق و هجران او در هراس باشد،