Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

251

تفسیرِ آیۀ ﴿إنْ تَستَفتِحوا فَقَد جاءَکُمُ الْفَتحُ﴾¹
طاعِنان می‌گفتند که: «از ما و محمّد صلّی الله علیه و آله و سلّم آن‌که حق است فَتح و نُصرَتش دِه»، و این بدان می‌گفتند که گمان داشتند که خود بر حقّند و طالب حقْ بی‌غرض، اکنون محمّد منصور شد
«از بُتان و از خدا درخواستیم *** که: ”بکَن ما را اگر ناراستیم
و آن‌که حقّ و راست است از ما و او *** نُصرَتش دِه، نُصرتِ او را بجو“
این دعا بسیار کردیم و صِلات *** پیشِ لات و پیش عُزّیٰ و مَنات²
که: ”اگر حق است او، پیداش کن *** ور نباشد حق، زَبونِ ماش کُن“
چون‌که وا دیدیم، او منصور بود *** ما همه ظلمت بُدیم، او نور بود
این جواب ماست: ”کآنچه خواستید *** گشت پیدا؛ که شما ناراستید“»
باز این اندیشه را از فکرِ خویش *** کور می‌کردند و دفع از ذکرِ خویش:
«کاین تفکّرْمان هم از اِدبارْ رُست *** که صَوابِ او شود در دلْ درست
خود چه شد گر غالب آمد چند بار؟ *** هر کسی را غالب آرَد روزْگار
ما هم از ایّامْ بخت‌آور شدیم *** بار‌ها بر وی مظفَّر آمدیم»
باز می‌گفتند: «اگرچه او شکست *** چون شکستِ ما نبود آن زشت و پست
ز‌آنکه بختِ نیکْ او را در شکست *** داد صد شادیِّ پنهان زیرِ دست
کاو به اشکسته نمی‌مانست هیچ *** که نه غم بودش در آن، نی پیچ‌پیچ»
----------
چون نشانِ مؤمنان مَغلوبی است *** لیک در اشکستِ مؤمن خوبی است
گر تو مُشک و عَنبری را بشْکنی *** عالَمی از فَیْحِ ریحان پُر کُنی³
ور شکستی ناگهان سرگینِ خر *** خانه‌‌ها پُر‌گَنده گردد سر‌به سر
🔹 که کُنَد خودْ مشک با سرگین قیاس؟! *** آب را با بوْل و، اطلس با پِلاس؟!
1. . سوره الأنفال آیه 19؛ «[ای مشرکان] اگر فتح و پیروزی [حق] را می‌جویید هرآینه فتح و پیروزی (دین اسلام) به‌سوی شما آمده است... .»
2. . صِله: هدیه.
3. . فَیح: انتشار بو.