Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

248

میلِ جان اندر ترقّیّ و شرف *** میلِ تن در کسبِ اسباب و علف¹
میل و عشقِ آن شرف هم سوی جان *** زین «یُحِبُّ» وَ «یُحِبّونْ» را بِدان²
گر بگویم شرحِ این، بی‌حد شود *** مثنوی هفتاد مَن کاغذ شود
آدمی حیوان، نباتیّ و جماد *** هر مرادی عاشقِ هر بی‌مراد
بی‌مُرادان بر مرادی می‌تنند *** وآن مُرادانْ جذبِ ایشان می‌کنند
حاصل آنکه هر که او طالب بوَد *** جانِ معشوقش بر او راغِب بوَد³
لیک میلِ عاشقان لاغر کُند *** میلِ معشوقانْ خوش و با فَر کُند
عشقِ معشوقان دو رُخْ افروخته *** عشقِ عاشق جانِ او را سوخته
کَهرُبا عاشق به شکلِ بی‌نیاز *** کاه می‌کوشد در آن راهِ دراز
این ر‌ها کن، عشقِ آن بسته‌دهان *** تافت اندر سینۀ صدرِ جهان⁴
دودِ آن عشق و غمِ آتشکده *** رفته در مَخدومِ او، مُشفِق شده
لیکش از ناموس و بوْشِ آبرو *** شرم می‌آمد که وا جویَد از او⁵
رحمتش مشتاقِ آن مسکین شده *** سلطنت زین لطفْ مانع آمده
عقلْ حیران: «کاین عجب؛ او را کِشید *** یا کشش ز‌آن سو بدین جانب رسید؟!»⁶
ترکِ جَلدی کن؛ کز این نا واقِفی *** لب ببند؛ اَللٰهُ أعلَمْ بِالْخَفیّ⁷
🔹 لب ببندم هر‌دمی زین‌سان سخن *** توبه آرَم هر زمان صد بارْ من
کاین سخن را بعد از این مدفون کنم *** آن کِشنده می‌کِشد، من چون کنم‌؟!
کیست آن کِت می‌کِشد -ای مُقتَنی- *** آن‌که می‌نگذارَدَت که دم زنی؟!⁸
صد عزیمت می‌کنی بهرِ سفر *** می‌کشاند مر تو را جایِ دگر
ز‌آن بگرداند به هر سو آن لگام *** تا خبر یابد ز فارِسْ اسبِ خام
اسبِ زیرَکسار ز‌آن نیکو‌ پی است *** کاو همی‌داند که فارِس بر وی است
او دلت را بر دو صد سودا ببست *** بی‌مرادت کرد و پس دل را شکست
1. . نسخۀ قونیه: کسب و اسباب.
2. . سوره المائده آیه 54.
  یُحِب: خداوند آنان را دوست دارد. یُحِبّون: آنان خدا را دوست دارند.
3. . نسخۀ قونیه: جانِ مطلوبش.
4. . نسخۀ قونیه: تشنه‌دهان.
5. . نسخۀ قونیه: بوش و آبرو.
  بَوْش: خودنمایی و کرّ و فرّ.
6. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: با کشش.
7. . اَللٰهُ أعلَمْ بِالْخَفیّ: خداوند به امور نهان آگاه‌تر است.
8. . نسخۀ قونیه: ای مُعتَنی.