Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

247

جذبِ هر عنصری جنسِ خود را که در ترکیبِ آدمی مُحتَبَس است
خاک گوید خاکِ تن را: «باز‌گرد *** ترکِ جان گو، سوی ما آ همچو گَرد¹
جنسِ مایی، پیشِ ما أولیٰ‌تری *** بِهْ‌کز آن تن وابُری، وین سو پَری»²
گوید: «آری، لیک من پابسته‌ام *** گرچه همچون تو ز هجران خسته‌ام»
تَرّیِ تن را بجویند آب‌ها: *** «کِای تَری، باز آ ز غربت پیشِ ما»
گرمیِ تن را همی‌خواند اَثیر *** که: «ز ناری، راهِ اصلِ خویش گیر»
هست هفتاد و دو علّت در بدن *** از کشش‌های عناصرْ بی‌رَسَن
علّت آید تا بدن را بگسلد *** تا عناصر همدگر را وا هِلَد
چار مرغند این عناصرْ بسته‌پا *** مرگ و رنجوریّ و علّتْ پاگُشا
پایشان از همدگر چون باز کرد *** مرغِ هر عنصرْ یقینْ پرواز کرد
جذبۀ این اصل‌ها و فرع‌ها *** هر‌دمی رنجی نهد در جسمِ ما
تا که این ترکیب‌ها را بر‌دَرَد *** مرغِ هر جزوی به اصلِ خود پرد
حکمتِ حق مانع آید زین عَجَل *** جمعشان دارد به صحّت تا اَجل
گوید: «ای اَجزا، اَجَل مشهود نیست *** پَر زدن پیش از اَجَلْتان سود نیست
مُنجَذِب شدنِ جان نیز به عالَمِ ارواح، و تقاضای او و میلِ او به مَقَرِّ خود، و مُنقَطِع شدن از اجزاءِ اجسام که کُندِ اویند³
چون‌که هر جزوی بجویَد ارتفاق *** چون بوَد جانِ عزیز اندر فِراق؟!⁴
گوید: «ای اجزای پستِ فرشی‌ام *** غربتِ من تلخ‌تر، من عرشی‌ام»
میلِ تن در سبزه و آبِ روان *** ز‌آن بوَد که اصلِ او آمد از آن
میلِ جان اندر حیات و در حَی است *** ز‌آنکه جانِ لا مَکان اصلِ وی است
میلِ جان در حکمت است و در علوم *** میلِ تن در باغ و راغ و در کُروم
1. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: همچو ورد.
2. . نسخۀ قونیه: بِه کز آن تن وا رهی و زان تَری.
3. . نسخۀ قونیه: از اَجزاء اجسام که هم کُندۀ پای بازِ روحند. تفسیر بحرالعلوم: که کمندِ اویند.
  کُند، کُنده: پایبند، تکۀ چوب بزرگ که با بند آهنی به پای زندانیان می‌بستند.
4. . نسخۀ قونیه: جان غریب.