
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
238بیانِ آنکه رفتنِ انبیاء و اولیاء علیهم السّلام به کوهها و غارها جهتِ پنهانکردن خویش نیست، و جهتِ خوْف و تَشویشِ خلق نه، بلکه [بهجهتِ] ارشادِ خَلق است به قَطعِ از دنیا
آنکه گویند: «اولیا در کُه رَوند *** تا ز چشمِ مردمان پنهان بوَند» پیشِ خلق ایشان فرازِ صد کُهاند *** گامِ خود بر چرخِ هفتم مینهند پس چرا پنهان شود؟ کُهجو بوَد؟ *** که ز صد دریا و کُه آن سو بوَد حاجتش نبوَد بهسوی کُه گریخت *** کز پیاش کُرّهیْ فلک صد نَعل ریخت چرخ گردید و ندید او گَردِشان *** تعزیتجامه بپوشید آسِمان گر به ظاهر آن پَری پنهان بوَد *** آدمی پنهانتر از پَریان بوَد نزدِ عاقل زآن پَری که مُضمَر است *** آدمی صد بار خودْ پنهانتر است آدمی نزدیکِ عاقلْ چون خَفیست *** چون بوَد آدم که در غیبْ او صَفیست؟! تشبیهِ اولیا و کلام اولیا به عصای موسیٰ و فُسونِ عیسیٰ علیهما السّلام
آدمی همچون عصای موسی است *** آدمی همچون فُسونِ عیسی است در کفِ حق بهرِ داد و بهرِ زَین *** قلبِ مؤمن هست بَینَ الْإصبَعَین1 ظاهرش چوبی ولیکن پیشِ او *** کَونْ یک لقمه چو بگشاید گَلو تو مَبین زَ افسونِ عیسیٰ حرف و صوْت *** آن ببین کز وی گریزان گشت موْت تو مَبین زَ افسونش آن لَهْجاتِ پست *** آن نگر که مرده برجَست و نشست تو مَبین مر آن عصا را سَهل یافت *** آن ببین که بَحرِ أخضَر را شکافت تو ز دوری دیدهای چترِ سیاه *** یک قدم پا پیش نِه، بنْگر سپاه - . صحیح مسلم ج 4 ص2045، امالی المرتضی ج 1 ص318؛ «رسول خدا صلّى اللٰه عليه و آله فرمود: إن قلوبَ بنیآدم كلّها بينَ إصبَعَينِ مِن أصابعِ الرّحمٰن، يُصَرِّفُها كيفَ شاء؛ بهدرستی که قلوب بنیآدم بین دو انگشت از انگشتان خداوند رحمٰن هستند و او هرگونه بخواهد قلوبشان را برمیگرداند!»
