Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

227

تا بخوردیم آن دمِ تو و‌آمدیم *** تو به تون رفتیّ و ما هیزم شدیم»
چون‌که حارث با سُراقه گفتْ این *** از عِتابش خشمگین شد آن لَعین
دستِ خود خَشمین ز دست او کشید *** چون ز گفتِ اوش دردِ دل رسید
سینه‌اش را کوفتْ شیطان و گریخت *** خونِ آن بی‌چارگان ز‌آن مکر ریخت
چون‌که ویران کرد چندین عالَم او *** پس بگفت: ﴿إنّی بَری‌ءٌ مِنکُمُ﴾¹
کوفتْ اندر سینه و انداختش *** پس گریزان شد، چو هیبت تاختش
----------
نفْس و شیطان هر دو یک تن بوده‌اند *** در دو صورت خویش را بنْموده‌اند
چون فرشته و عقلْ کایشان یک بُدَند *** بهرِ حکمت‌هاش دو صورت شدند
دشمنی داری چنین در سرِّ خویش *** مانعِ عقل است و خَصمِ جان و کیش
یک نفَس حمله کُند چون سوسمار *** پس به سوراخی گریزد در فرار
در دلِ او سوراخ‌ها دارد کُنون *** سر ز هر سوراخ می‌آرَد برون
نامِ پنهان‌گشتنِ دیو از نُفوس *** وَ اندر آن سوراخ رفتنْ شد خُنوس
که خُنوسش چون خُنوسِ قُنفُذ است *** چون سرِ قُنفُذ وِرا آمد شُد است²
که خدا آن دیو را خَنّاس خوانْد *** که سرِ آن خارپُشتک را بمانْد
می نهان گردد سرِ آن خارپشت *** دم به ‌دم از بیمِ صیّادِ درشت
تا چو فرصت یافت، سر آرَد برون *** زین‌چنین مکری شود مارَش زَبون
گر نه نفس از اندرون راهت زدی *** رهزنان را بر تو دستی کی بُدی؟!
ز‌آن عَوانِ مُقتَضی که شهوت است *** دلْ اسیرِ حرص و آز و آفت است
ز‌آن عَوانِ سِرّ شدی دزد و تباه *** تا عَوانان را به قهرِ توست راه
در خبر بشنو تو این پندِ نکو *** «بَینَ جَنبَیْکُم لَکُم أعْدیٰ عَدو»³
طُمطُراقِ این عَدو مشنو، گریز *** کاو چو ابلیس است در لَجّ و ستیز
بر تو او از بهر این دنیای سرد *** آن عذابِ سرمدی را سَهل کرد
چه عجب گر مرگ را آسان کُند *** او ز سِحرِ خویش صد چندان کُند
1. . سوره الأنفال آیه 48.
2. . آمد شد: رفت و آمد.
3. . احیاء العلوم ج 3 ص 8؛ رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: «أعدیٰ عدوِّک نفسُک التی بینَ جَنبَیک؛ دشمن‌ترین دشمنان تو نفْس توست که در سنیه داری!»