Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

226

گفتنِ شیطان با قریش که: «به جنگِ احمد علیه السّلام آیید که من یاری‌ها کنم و قبیلۀ خود را به مدد خوانم» و گریختنِ او در ملاقاتِ صَفَّین
🔹 همچو شیطان کز وَساوِس بر قرَیش *** دَم دمید و گفت: «گِرد آرید جَیش
🔹 تا که در احمد هزیمت افکنیم *** بیخ و بنیاد از زمینش بر‌کَنیم»
چون‌که شیطان در سپه شد صد یکم *** خواند افسون: «کِإنَّنی جارٌ لَکُم»¹
🔹 چون سپه گِرد آمدند از گفتِ او *** کرد با ایشان به حیلت گفت وگو
🔹 که: «بیارم من قبیله‌یْ خویش را *** تا که در هَیجا بوَد پشتِ شما
🔹 مر شما را عَوْن و یاری‌ها کنم *** تا سپاهِ دشمنانْتان بشْکنم»
چون قریش از گفتِ او حاضر شدند *** هر دو لشکر در ملاقات آمدند
از ملائک دیدْ شیطانْ انبُهی *** سویِ صفِّ مؤمنان در هر رهی
آن ﴿جُنوداً لَم‌تَرَو‌ها﴾ صف زده *** گشتْ جانِ او ز بیمْ آتشکده²
پایِ خود واپس‌کشیدن می‌گرفت *** که: «همی‌بینم سپاهی بس شگفت
که أخافُ اللٰه، ما لی مِنهُ عَوْن *** إذهَبوا إنّی أریٰ‌ ما لا تَرَوْن»³
گفت حارث: «ای سُراقه‌شکل، هین! *** دی چرا تو می‌نگفتی این چنین؟!»⁴
گفت: «این دم من همی‌بینم حَرَب» *** گفت: «می‌بینی جَعاشیشِ عَرَب⁵
می‌نبینی غیرِ این لیک -ای تو ننگ- *** آن زمانِ لاف بود، این وقتِ جنگ⁶
دی همی‌گفتی که: ”پایَندان شدم *** که بوَدْتان فَتح و نُصرَت دم‌به‌دم“
دی زَعیمُ الْجَیش بودی ای لَعین *** وین زمان ناچیز و نامرد و مُهین
1. . سوره الأنفال آیه 48؛ «[به یاد آور] آن زمانی را که شیطان اعمالشان را [در دشمنی با پیامبر] زینت داد و گفت: امروز کسی از مردم بر شما غلبه و پیروز نخواهد شد و من در کنار شما (یار و فریادرس) شما خواهم بود. ولیکن چون دو گروه (مؤمن و کافر) روبروی هم قرار گرفتند به عقب برگشت (پا به فرار گذاشت) و گفت: من از شما بیزارم، من چیزی را (از نزول فرشتگان) می‌بینم که شما نمی‌بینید، البته من از خدا می‌ترسم و کیفر خدا بسیار شدید است!»
  صد یکم: یک‌صدم.
2. . سوره التوبه آیه 26؛ «آن‌گاه خداوند آرامش و سَکینت خود را بر رسول خود و بر مؤمنان نازل فرمود و نیز لشکرهایی (از فرشتگان بر شما) فرو فرستاد که شما آن‌ها را نمی‌دیدید... .»
3. . سوره الأنفال آیه 48.
  که: من از خدا می‌ترسم، من در برابر او یاوری ندارم، بروید که من چیزی می‌بینم که شما نمی‌بینید
4. . سُراقه: سراقة بن مالک یکی صنادید قریش که شیطان خود را به شکل او درآورده بود و در میان مشرکان آمده بود.
5. . حَرَب: سختی و دشواری. جَعاشیش: ج جُعشوش: مرد دراز.
6. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: ای تو شَنگ.