Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

211

آفتی نبوَد بَتر از ناشناخت *** تو برِ یار و ندانی عشقْ باخت
یار را اَغیار پنداری همی *** شادی‌ای را نام بنْهادی غمی
🔹 این‌چنین لطفی که دارد یارِ ما *** تو گریزانی از او ای بی‌وفا؟!
این‌چنین نخلی که قدِّ یار ماست *** چون‌که ما دزدیم، نخلش دار ماست¹
این‌چنین مُشکین که زلفِ میرِ ماست *** چون‌که بی‌عقلیم، آن زنجیرِ ماست
این‌چنین لطفی چو نیلی می‌رود *** چون‌که فرعونیم، چون خون می‌شود²
خون همی‌گوید: «من آبم، هین مَریز *** یوسفم، گرگ از تواَم ای پُرستیز»
تو نمی‌بینی که یارِ بردبار *** چون‌که با او ضد شَوی، گردد چو مار
لَحمِ او و شَحمِ او دیگر نشد *** بر قرارِ اوّل است آن‌سان که بُد³
شمعِ مریم را بِهِل افروخته *** که بخارا می‌رود آن سوخته
سخت بی‌صبر و در آتشدانِ تیز *** رو سویِ صدرِ جهان کن، می‌گریز
عزم‌کردنِ آن وکیل از عشق که رجوع کند به بخارا [لااُبالی‌وار]⁴
این بُخارا منبعِ دانش بوَد *** پس بخارایی‌ست هر کْ آنَش بوَد⁵
پیشِ شیخی، در بخارا اندری *** تا به خواری در بخارا ننْگری
جز به خواری در بُخارای دلش *** راه ندْهد جزر و مدِّ مشکلش
ای خُنُک آن را که ذَلَّتْ نَفْسُهُ‌ *** وایِ آن‌کس را که یُرْدی رَفْسُهُ⁶
فُرقَتُ صدرِ جهان در جانِ او *** پاره‌پاره کرده بود ارکانِ او
گفت: «برخیزم، هم آنجا وا روَم *** کافر ار گشتم، دگر رَه بِگْرَوم
وا روم آنجا، بیفتم پیش او *** پیشِ آن صدرِ نِکو اندیشِ او
گویم: ”افکندم به‌پیشت جانِ خویش *** زنده کن یا سر ببُر ما را چو میش
کُشته و مرده به‌پیشت ای قَمَر *** بِه‌که شاهِ زندگان جای دگر
1. . نسخۀ قونیه: لطف یار ماست.
2. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: بر ما خون شود.
3. . نسخۀ قونیه:
  ... *** او چنان بُد جز که از مَنظَر نشد.
4. . الحاقی از نسخۀ قونیه.
5. . بریتانیا (الف): هر کآتش بوَد.
6. . ذَلَّت نفسُهُ: نفْسِ خوار گردید. یُردی رَفْسُه: خویِ بدش او را به هلاکت بکشاند.