Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

207

پیدا شدنِ روحُ الْقُدُس به صورتِ آدمی بر مریم به وقتِ غسل و برهنگی، و پناه‌گرفتنِ او به حق تعالیٰ
دید مریمْ صورتی بس جان‌فزا *** جان‌فزایی، دل‌ربایی در خلا
پیشِ او بر‌رُست از روی زمین *** چون مَه و خورشیدْ آن روحُ الْأمین
از زمین بر‌رُست خوبی بی‌نقاب *** آن‌چنان کز شرق رویَد آفتاب
لرزه بر اعضای مریم اوفتاد *** کاو برهنه بود و ترسید از فساد
صورتی که یوسف ار دیدی عَیان *** دست از حیرت بُریدی چون زنان
همچو گُل پیشش برویید او ز گِل *** چون خیالی که بر‌آرد سر ز دل
گشت بی‌خود مریم و در بی‌خودی *** گفت: «بجْهم در پناهِ ایزدی»¹
ز‌آنکه عادت کرده بود آن پاک‌جیْب *** در هَزیمت رَخت بردن سوی غیب
چون جهان را دید مُلکی بی‌قرار *** حازِمانه ساخت ز‌آن حضرت حِصار
تا به گاهِ مرگ حِصنی باشدش *** که نیابد خَصمْ راهِ مقصدش
از پناهِ حق حِصاری بِه ندید *** یورتگَهْ نزدیکِ آن دِز بر‌گزید²
چون بدید آن غَمزه‌های عقل‌سوز *** که از او می‌شد جگر‌ها تیردوز
شاه و لشکرْ حلقه در‌گوشش همه *** خسروانِ عقلْ بی‌هوشش همه
صد هزاران شاهْ مَملوکش به رِقّ *** صد هزاران بَدر را داده به دِقّ
زَهره نی مر زُهره را تا دَم زند *** عقلِ کُلّش چون ببیند، کم زند³
----------
من چه گویم؟! چون مرا بردوختَه‌ست *** دَمگَهم را دَمگَهِ او سوختَه‌ست
دودِ آن نارَم، دلیلم من برْ او *** دور از آن شَه، باطِلٌ ما عَبَّروا⁴
خود نباشد آفتابی را دلیل *** غیرِ نورِ آفتابِ مُستطیل
سایه کِه بْوَد تا دلیلِ او بوَد؟! *** این بس استَش که ذلیلِ او بوَد
این جلالت در دلالتْ صادق است *** جمله ادراکاتْ پس، او سابق است
جمله ادراکات بر خرهای لنگ *** او سوارِ بادپایی چون خَدَنگ
گر گریزد، کس نیابد گَردِ شَه *** ور گریزند، او بگیرد پیشِ ره
1. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی:
  گشت مریم بی‌خود و بی‌خویشِ او *** گفت: «بجْهم در پناهِ لطفِ هو».
2. . یورتگاه: منزلگاه. دز: دژ.
3. . کَم زند: خود را ناچیز بیند.
4. . باطِلٌ ما عَبَّروا: آنچه می‌گویند باطل است.