Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

206

قصۀ وکیلِ صدرِ جهان که متهَم شد و از بخارا گریخته از بیم جان، باز عشقش گرفت که کارِ جان بهرِ جانان سَهل باشد
در بخارا بندۀ صدرِ جهان *** متّهَم شد، گشت از صَدرش نهان
مدّتِ ده سال سرگردان بگشت *** گه خراسان، گه قُهِستان، گاه دشت¹
از پسِ ده سالْ او از اشتیاق *** گشت بی‌طاقت ز ایّامِ فِراق
گفت: «تابِ فُرقَتم زین پس نمانْد *** صبر کی داند خَلاعَت را نشانْد؟!»²
----------
از فراقْ این خاک‌ها شوره شود *** آبْ زرد و گَنده و تیره شود
بادِ جان‌اَفزا وَخِم گردد، وَبا *** آتشی خاکستری گردد هَبا
باغِ چون جَنّت شود دارُ‌الْمَرَض *** زرد و ریزانْ برگِ او اندر حَرَض
عقلِ دَرّاک از فراقِ دوستان *** همچو تیراندازِ بشکسته‌کمان
دوزخ از فُرقَتْ چنان سوزان شدَه‌ست *** پیر از فُرقَت چنان لرزان بُدَه‌ست³
گر بگویم از فراقِ چون شَرار *** تا قیامت، یک بوَد از صد هزار
پس ز شرحِ سوزِ او کم زن نفَس *** «رَبِّ سَلِّم، رَبِّ سَلِّم» گوی و بس⁴
هر‌چه از وی شاد گشتی در جهان *** از فراقِ او بیندیش آن زمان
ز‌آنچه گشتی شاد، بس کس شاد شد *** آخر از وی جَست و همچون باد شد
از تو هم بجْهد، تو دل بر وی مَنِه *** پیش از آن کاو بجْهد از تو، تو بِجِه
همچو مریم گویْ پیش از فوتِ مِلْک *** نفْس را: «کَالْعَوْذُ بِالرَّحمٰنِ مِنْک»⁵
1. . نسخۀ قونیه: گه کُهِستان.
  قُهستان: ولایتی در قم.
2. . خَلاعت: پریشانی و نابسامانی از عشق.
3. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: بید از فُرقَت.
4. . رَبِّ سَلِّم: پروردگارا (ما را) به سلامت دار.
5. . سوره مریم آیه 18؛ «(چون جبرائیل به شکل بشری نزد مریم رفت، مریم) گفت: از تو به خداوند رحمٰن پناه می‌برم، اگر پرهیزگار باشی!»
  فوت ملک: نفخۀ حضرت جبرائیل علیه‌السلام در حضرت مریم علیهاالسلام که موجب ایجاد حضرت عیسیٰ علیه‌السلام در آن حضرت شد.