
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
175ای دلِ ترسنده از نار و عذاب *** با چنان دست و لَبی کن اِقتِراب چون جمادی را چنین تشریف داد *** جانِ عاشق را چهها خواهد گشاد! مر کلوخِ کعبه را چون قبله کرد *** خاکِ مردان باش -ای جان- در نبرد ----------
«بعد از آن گفتند با آن خادمه: *** ”تو نگویی حالِ خود با این همه؟ چون فِکندی زودْ آن از گفتِ وی؟ *** گیرم او بردَهست در اسرارْ پی اینچنین دستارْخوان قیمتی *** چون فِکندی اندر آتش ای سِتی؟“ گفت: ”دارم بر کریمانْ اِعتِمید *** از عبادُ اللٰه دارم بس امید1 میزَری چِه بْود اگر او گویدم: *** ’در رو اندر عینِ آتش بینَدَم!‘ اندراُفتم از کمالِ اِعتِقید *** نیستم زِ اکرامِ ایشان نا امید سر دراَندازم، نه این دستارْخوان *** ز اعتمادِ هر کریمِ رازدان“» ----------
ای برادر خود بر این اِکسیرْ زن *** کم نباید صِدقِ مرد از صدقِ زن آن دلِ مردی که از زن کم بوَد *** آن دلی باشد که کم زِ اشْکم بوَد قصۀ فریاد رسیدنِ رسول علیه السّلام کاروانِ عرب را که از تشنگی و بیآبی درمانده بودند و دل به مرگ نهاده و بارکشهای ایشان قریب به هلاکت بودند
اندر آن وادی گروهی از عرب *** خشک شد از قحطِ بارانْشان قرَب در میانِ آن بیابان مانده *** کاروانی مرگِ خود برخوانده2 ناگهانی آن مُغیثِ هر دو کوْن *** مصطفیٰ، پیدا شد از رَه بهرِ عوْن دید آنجا کاروانی بس بزرگ *** بر تَفِ ریگ و رهِ صَعْب و سِتُرگ اُشتُرانْشان را زبانْ آویخته *** خلق اندر ریگ هر سو ریخته - . مصرع دوم این بیت با مصرع دوم بیتِ «اندر افتم...» در نسخۀ قونیه جابهجا است.
- . اصلاحشده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی:
در میانِ آن بیابان ماندهای *** کارْوانی مرگ بر خود خواندهای.
