Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

172

نومید شدنِ انبیا علیهم السّلام از قبول و پذیراییِ مُنکِران؛ قولُهُ تَعالیٰ: ﴿حَتّیٰ إذَا اسْتَیأَسَ الرُّسُلُ﴾ إلیٰ آخِرِه¹
انبیا گفتند با خاطر که: «چند *** می‌دهیم این را و آن را وَعظ و پند؟!
چند کوبیم آهنِ سردی ز غَیّ‌ *** در دمیدن در قفس، هین تا به کَی؟!
🔹 دُمِّ خر پیمودن آخر تا به چند *** چون نیفزاید جُوی جز ریشخند؟!»
----------
جنبشِ خَلق از غذا و وعده است *** تیزیِ دندان ز سوزِ معده است
عقلِ اوّل رانْد بر عقلِ د‌وُم *** ماهی از سَر گَنده گردد، نی ز دُم²
لیک هم می‌دان و خر می‌ران چو تیر *** چون‌که ﴿بَلِّغ﴾ گفتْ حق، شد ناگزیر³
تو نمی‌دانی که آخِر کیستی؟ *** جَهد کن چندان که دانی چیستی
چون نَهی بر پشتِ کشتی بار را *** بر توکّل می‌کنی آن کار را
تو نمی‌دانی که از هر دو کی‌ای؟ *** غرقه‌ای اندر سفر یا ناجی‌ای‌⁴
گر بگویی: «تا ندانم من کی‌ام *** در نخواهم تاخت در کشتیّ و یَم⁵
من در این ره ناجی‌ام یا غرقه‌ام؟ *** کشف گردان کز کدامین فرقه‌ام
من نخواهم رفت این ره با گمان *** بر امیدِ خشک همچون دیگران»
هیچ بازرگانی‌ای نایَد ز تو *** ز‌آنکه در غیب است سرِّ این دو رو
تاجِرِ ترسنده‌ طبعِ شیشه جان *** در طلب نی سود دارد، نی زیان
بل زیان دارد؛ که محروم است و خوار *** نور او یابد که باشد شعله‌خوار
1. . سوره یوسف آیه 110؛ «تا آن زمان که فرستادگان خدا (از هدایت مردم و تحقّق وعدۀ الهی) نا‌امید شدند و گمان کردند که به آن‌ها دروغ گفته‌شده است در این هنگام یاری ما به آنان رسید در این هنگام هر کس را بخواهیم نجات می‌دهیم و عذاب ما از بدکار بازگردانده نمی‌شود.»
2. . نسخۀ قونیه: نفْسِ اوّل رانْد بر نفْسِ د‌وُم.
  عقلِ اوّل رانْد بر عقلِ د‌وُم: تمام امر این عالم از عالَم ملکوت و تدبیر عقول در آن عالم نشأت می‌گیرد.
3. . سوره المائدة‌آیه 67.
  چون‌که ﴿بَلِّغ﴾ گفت: چون تو را به ابلاغ رسالت فرمان داد، حکم و قضای او حتمی شد.
4. . بریتانیا (الف): اندر سقر.
5. . بریتانیا (الف): گر نگویی یا ندانی من کی‌ام.