Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

169

🔹 باد بُد بر عادیان گُرز و تَبر *** لیک بُد بر هود و بر قومش ظَفَر
🔹 گلْسِتان باشد بر ابراهیمْ نار *** لیک بر نُمرود باشد زهرِ مار
🔹 بر سَمندر باشد آتشْ خاندان *** لیک باشد بر دگَر مرغانْ زیان
🔹 نزدِ عاشق درد و غمْ حلوا بوَد *** لیک حلوا بر خَسان بَلویٰ بوَد
مخصوص بودنِ یعقوب علیه السّلام به چشیدنِ جامِ حق تعالی از روی یوسف علیه السّلام، و کشیدنِ بوی حق از بوی یوسف، و حِرمانِ برادران و غیرُهم از این هر دو صفت
آنچه یعقوب از رخِ یوسف چشید *** وآنچه او از بویِ او اندر‌کشید
وآنچه در وی بود و اندر وی بِدید *** خاصِ او بُد آن، به إخْوان کی رسید؟!¹
این ز عشقش خویش در چَه می‌کند *** و آن به کین از بهر او چَه می‌کَند
سفرۀ او پیشِ این از نان تُهی‌ست *** پیشِ یعقوب است پُر؛ کاو مُشتَهی‌ست
عشق باشد لوت و پوتِ جان‌ها *** جوع از‌این روی است قوتِ جان‌ها
جوعِ یوسف بود مر یعقوب را *** بویِ نانش می‌رسید از دورْ جا
آن‌که بِسْتد پیرُهَن را، می‌شتافت *** بویِ پیراهانِ یوسف می‌نیافت
وآن‌که صد فرسنگ رهْ ز‌آن سو بُد او *** چون‌که بُد یعقوب، می‌بویید بو
----------
ای بسا عالِم ز دانش بی‌نصیب *** حافظِ علم است آن‌کس، نه حَبیب²
مُستَمِع از وی همی‌یابد مَشام *** گرچه باشد مُستَمِع از جنسِ عام
ز‌آنکه پیراهن به دستش عاریَه‌ست *** چون به دستِ آن نَخاسی جاریَه‌ست³
جاریه پیشِ نَخاسی سرسری‌ست *** در کفِ او از برای مُشتری‌ست
قسمتِ حقّ است، روزی خواه نی *** هر یکی را سوی دیگر راه نی⁴
یک خیالی نیک، باغِ آن شده *** یک خیالی زشت، راهِ این زده
1. . این بیت با بیت قبل باهم در نسخۀ قونیه این‌چنین آمده است:
  آنچه یعقوب از رخِ یوسف بِدید *** خاصِ او بُد آن، به إخْوان کی رسید؟!
2. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: نی حَسیب. (نی حَسیب: دارای حَسَب نیست؛ حَسْب و احصای حقایق را نمی‌کند.)
3. . نَخّاس: برده‌فروش.
4. . نسخۀ قونیه: قسمتِ حق است روزی‌دادنی.