Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

165

تو بگویی: ”فالِ بد چون می‌زنی؟!“ *** پس تو ناصِح را مُؤَثَّم می‌کُنی
ور مُنَجِّم گویدت: ”امروزْ هیچ *** آن‌چنان کاری مکن اندر بسیج
🔹 ز‌آنکه نیکو نیست روزْ امروزْ هان *** تا نگردی نادِم و خاسِر در آن“
صد رَه ار بینی دروغِ اختری *** یک دو باره راست آمد، می‌خری
این نُجومِ ما نشد هرگز خلاف *** صحّتش چون مانَد از تو در غلاف؟!
آن طبیب و آن منجّم از گمان *** می‌کنند آگاه و، ما خود از عیان
دود می‌بینیم و آتش از کران *** حمله می‌آرد به‌سوی مُنکِران
تو همی‌گویی: ”خَمُش کن زین مقال *** که زیانِ ماست قالِ شومْ فال!“»
ای که نُصحِ ناصِحان را نشْنوی *** فالِ بد با توست هر جا می‌روی
افعی‌ای بر پشتِ تو بر‌می‌رود *** او ز بامی بینَدش، آگَه کند¹
گویی‌اش: «خاموش! غمگینم مکُن!» *** گوید او: «خوش باش! خودْ رفت این سخُن»
چون زند افعی دهان بر گردنت *** تلخ گردد جمله شادی‌کردنت
پس بِدو گویی: «همین بود ای فلان؟! *** چون بِنَدریدی گریبان در فَغان؟!
یا ز بالایم تو سنگی می‌زدی *** تا مرا از جِدّ نمودی آن بَدی»
او بگوید: «نی که می‌آزرده‌ای؟!» *** تو بگویی: «نی که شادم کرده‌ای؟!»²
گفت: «من کردم جوانمردیّ به پند *** تا رهانم مر تو را زین خشکْ‌بند
از لَئیمیّ، حقِّ آن نشْناختی *** مایۀ ایذا و طغیان ساختی»
این بوَد خویِ لَئیمانِ دَنیّ *** بد کند با تو چو نیکویی کنی
نفْس را زین صبر می‌کُن مُنحَنی‌ش *** که لَئیم است و نسازد نیکویی‌ش
با کریمی گر کنی احسان، سِزد *** هر یکی را او عِوض هفصد دهد
با لَئیمی چون کُنی قهر و جَفا *** بنده‌ای گردد تو را بس باوفا
کافِران کارند در نعمتْ جَفا *** باز در دوزخ نِداشان: ﴿رَبَّنا!﴾³
1. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: بینَدت.
2. . نسخۀ قونیه: او بگوید:
  زان‌که می‌آزرده‌ای *** تو بگویی: نیک شادم کرده‌ای.
3. . سوره المؤمنون آیه 107؛ «[کافران در جهنم] می‌گویند: ای پروردگار ما، ما را از جهنم بیرون آر، که اگر دوباره معصیت تو را کردیم همانا بسیار ستمکار خواهیم بود!» و سوره الفاطر آیه 37؛ «و [کافران] در آتش دوزخ فریاد و ناله می‌زنند که: ای پروردگار ما، ما را [از این عذاب] بیرون آور تا برخلاف گذشته عمل صالح انجام دهیم... .»