Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

158

پارسی گوییم، هین تازی بِهِل *** هندویِ آن تُرک باش از جان و دل¹
هین، گواهی‌های شاهان بشْنوید *** بگْرَویدند آسمان‌ها، بگْرَوید
یا به حالِ اوّلینان بنگرید *** یا سوی آخِر به حَزمی بَرپرید
بیانِ معنی حَزْم، و مثالِ مردِ حازم
حَزم چِه بْود؟ در دو تدبیرْ احتیاط *** از دو آن گیری که دور است از خُباط
آن یکی گوید: «در این رَه هفت روز *** نیست آب و هست ریگِ پای‌سوز»
آن دگر گوید: «دروغ است این، بِدان *** که به هر شبْ چشمه‌ای بینی روان»
حَزْم آن باشد که بر‌گیری تو آب *** تا رهی از ترس و باشی در صَواب
گر بوَد در راهْ آب، این را بِریز *** ور نباشد، وای بر مردِ ستیز
ای خلیفه‌زادگان، دادی کنید *** حَزْم بهرِ روزِ میعادی کنید
آن عَدویی کز پدرْتان کین کشید *** سوی زندانش ز عِلّیّین کِشید²
آن شهِ شطرنجِ دل را مات کرد *** از بهشتش سُخره‌یْ آفات کرد
چند جا بندش گرفت اندر نبرد *** تا به کُشتی در فِکندش روی‌زرد
این‌چنین کردَه‌ست با آن پهلوان *** سستْ سستش منْگرید ای دیگران
مادر و بابای ما را آن حسود *** تاج و پیرایه به چالاکی رُبود
کردِشان آنجا برهنه و زار و خوار *** سال‌ها بگْریست آدم زار زار
که ز اشکِ چشمِ او رویید نَبْت *** که: «چرا اندر جَریده‌یْ لا ست ثَبت؟!‌»
تو قیاسی گیر طَرّاریش را *** که چنان سَروَر، کَنَد زو ریش را
اَلحَذَر، ای گِل‌پرستان از شَرَش *** تیغِ لا حوْلی زنید اندر سَرش
کاو همی‌بیند شما را از کمین *** که شما او را نمی‌بینید، هین³
دائماً صیّاد ریزد دانه‌‌ها *** دانه پیدا باشد و، پنهانْ دَغا
1. . نسخۀ قونیه: هندوی آن ترک باش ای آب و گِل.
2. . سوره البقره آیه 36؛ «پس شیطان آن دو (آدم و حوا) را به لغزش افکند و از آن (بهشت) خارج ساخت و ما گفتیم: (از آن جایگاه رفیع) پایین روید... .»
3. . سوره الأعراف آیه 27؛ «ای بنی‌آدم مبادا شیطان شما را بفریبد همان‌گونه که پدر و مادرتان را از بهشت بیرون کرد درحالی‌که لباس و پوشش آن‌ها را از تن آن‌ها بیرون آورد تا زشتی‌های آنان را به ایشان نشان دهد! به‌تحقیق که او و بستگانش شما را می‌بیند از جایی که شما آن‌ها را نمی‌بینید، ما شیاطین را بر کسانی که ایمان نمی‌آورند ولی و سرپرست و مسلّط قرار دادیم!»