افزودن به لیست علاقه مندی
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
0
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مرتب سازی:
نتیجه
مثنوی معنوی - دفتر سوم
153🔹 احمقان را اینچنین حِرمان چراست؟! *** مینسازد گُمرَهان را راهِ راست؟! این غلطدِهْ دیده را، حِرمانِ ماست *** وین مُقَلِّبْ قلب را، سوءُ الْقَضاست ----------
«چون بتِ سنگینْ شما را قبله شد *** لعنت و کوریْ شما را ظُلَّه شد1 چون بِشاید سنگِتان اَنبازِ حق؟! *** چون نشاید عقل و جان همرازِ حق؟! پشّۀ مرده هُما را شد شریک *** چون نشاید زنده همرازِ مَلیک؟! یا مگر مُرده تراشیدهیْ شماست *** پشّۀ زنده تراشیدهیْ خداست؟! عاشقِ خویشید و صَنعتْکَردِ خویش *** دُمِّ ماران را سَرِ مار است کیش نی در آن دُم دولتیّ و نعمتی *** نی در آن سرْ راحتیّ و لذّتی گِردِ سَرْ گردان بوَد آن دُمِّ مار *** لایقَند و درخورند آن هر دو یار» ----------
آنچنان گوید حکیمِ غَزنوی *** در إلهینامه، گر خوش بشْنوی:2 «کم فضولی کن تو در حُکمِ قَدَر *** درخور آمد شخصِ خر با گوشِ خر» شد مناسب عضوها وَ ابْدانها *** شد مناسب وصفها با جانها وصفِ هر جانی مناسب باشدش *** بیگمان جانی که حق بتْراشدَش چون صفت با جان قرین کردَهست او *** پس مناسبْ دانْش همچون چشم و رو شد مناسب وصفها در خوب و زشت *** شد مناسب حرفها که حق نوشت دیده و دل هست بَینَ الْإصْبَعَیْن *** چون قلم در دستِ کاتب ای حُسَین3 إصْبَعِ لطف است و قهر اندر میان *** کِلْکِ دل با قبض و بَسْطی زین بَنان ای قلم، بنْگر گر اِجلالی ستی *** که میانِ إصبَعَیْنِ کیستی! جمله قصد و جُنبِشت زین إصبَع است *** فرقِ تو بر چارراهِ مَجمَع است این حروفِ حالهات از نَسْخِ اوست *** عزم و فَسْخت هم ز عزم و فَسخِ اوست جز نیاز و جز تَضَرُّع راه نیست *** زین تَقَلُّب هر قلم آگاه نیست این قلم داند، ولی بر قدْرِ خَود *** قدْرِ خود پیدا کند در نیک و بد ----------
- . ظُلّه: سایبان.
- . بیت حکیم سنایی غزنوی در «حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة» چنین است:
تو فضول از میانه بُرون بَر *** گوشِ خر در خور است با سَرِ خر. - . مسند احمد ج 43 ص 230؛ رسول خدا صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم بسیار چنین دعا مینمود ”یا مُقَلِّبَ القُلوبِ، ثَبِّت قَلبي علىٰ دينِك و طاعَتِك؛ ای گردانندۀ دلها، قلب ما را بر دین خود و طاعت خویش ثابت گردان!“ پس عایشه به حضرت گفت: ای رسول خدا چه بسیار چنین دعا میکنی؟! حضرت فرمود: ”و ما يؤمِنُنی؟! و إنّما قُلوبُ العبادِ بينَ اُصُبعَی الرّحمٰن، إنّه إذا أراد أن يَقلِبَ قَلبَ عَبدٍ قَلَبه؛ از چه ایمن باشم؟! این است و جز این نیست که دلهای بندگان میان دو انگشت خداوند رحمٰن هستند، اگر بخواهد قلب بندهای را بگرداند برمیگرداند!“»