Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

152

که: ”بیا رابِعْ عَشَر، ای شاهْ پیل *** تا درونِ چشمه یابی این دلیل¹
شاهْ پیلا، من رسولم، پیشْ بیست *** بر رسولان بند و زجر و خشم نیست²
ماه می‌گوید که: ’ای پیلان رَوید *** چشمه آنِ ماست، ز‌آن یک سو شَوید
ور نه منْ‌تان کور گردانم، ستم *** گفتم، از گردن برون انداختم
ترکِ این چشمه بگویید و رَوید *** تا ز زخمِ تیغِ من ایمن شوید‘
نَک نشان آن است کاندر چشمه ماه *** مضطرب گردد ز پیلِ آب‌خواه
آن فلان شب حاضر آ ای شاه‌پیل *** تا درونِ چشمه یابی آن دلیل“
چون‌که هفت و هشت از مَه بُگذَرید *** شاه‌پیل آمد، ز چشمه می‌چَرید
چون‌که زد خرطومْ پیلْ آن شب در آب *** مضطرب شد آب و، مَه کرد اضطراب
پیل باور کرد از وی آن خطاب *** چون درونِ چشمه مَه کرد اضطراب
🔹 ترس ترسان بازگشتند آن رَمه *** بعد از آن نامد یکی ز‌ایشان همه
ما نه ز‌آن پیلانِ گولیم ای گروه *** کِاضطرابِ ماه آرَدْ‌مان شُکوه»
جواب گفتنِ انبیاء طعنِ ایشان را، و مَثَل آوردنْ ایشان را
انبیا گفتند: «آوَه، پندِ جان *** سخت‌تر کرد -ای سَفیهان- بَندِتان
ای دریغا که دوا در رنجتان *** گشت زهر و قهرِ جان آهَنْجتان³
ظلمت افزود این چراغْ آن چشم را *** چون خدا بُگماشت پرده‌یْ خشم را
چه رئیسیّ جُست خواهیم از شما؟! *** که ریاسَتْمان فُزون است از سَما⁴
چه شرف یابد ز کشتی بَحرِ دُرّ؟!‌ *** خاصه کشتیّ‌ای ز سِرگین گشته پُر؟!»
----------
ای دریغ آن دیدۀ کور و کبود *** کآفتابی اندر او ذرّه نمود!
کآدمی کاو بود بی‌مِثل و نَدید *** دیدۀ ابلیس جز طینی ندید
چشمِ دیوانه بهارش دِی نمود *** ز‌آن طرف جُنبید کاو را خانه بود
ای بسا دولت که آید گاه گاه *** پیشِ بی‌دولت بگردد او ز راه
ای بسا معشوق کآید ناشِناخت *** پیشِ بدبختی، نداند، عشق باخت⁵
1. . رابع عَشَر: در شب چهاردهم.
2. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: شاهِ پیلان.
3. . جان آهَنْجتان: آنچه جان شما را می‌گیرد.
4. . چه رئیسیّ جُست خواهیم از شما؟!: ما چه ریاستی از شما می‌خواهیم؟
5. . نداند: او را نشناسد. عشق باخت: عشق را از دست داد.