Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

147

داند او خاصیّتِ هر جوهری *** در بیانِ جوهرِ خود چون خری
که: «همی‌دانم یَجوز و لا یَجوز» *** خود ندانی تو یَجوزی یا عجوز¹
این روا، وآن ناروا دانی، ولیک *** خود روا یا ناروایی؟ بینْ تو نیک
قیمتِ هر کاله می‌دانی که چیست *** قیمتِ خود را ندانی، زَ احمقی‌ست
سَعد‌ها و نَحس‌ها دانسته‌ای *** ننْگری سَعدی تو یا ناشُسته‌ای
جانِ جمله علم‌ها این است این *** که بدانی: ”من کی‌ام در یومِ دین؟“
آن اصولِ دین بدانستی ولیک *** بنْگر اندر اصلِ خود گر هست نیک²
از اُصولَین‌ات، اصولِ خویش بِه *** که بدانی اصلِ خود ای مردِ مِه³
قصّۀ خرّمی اهلِ سَبا و ناشکری ایشان
اصلشان بد بود آن اهلِ سَبا *** می‌رَمیدندی زَ اصحابِ لِقا⁴
دادِشان چندین ضیاع و باغ و راغ *** از چپ و از راست از بهر فِراغ
بس که می‌افتاد از پُرّی ثِمار *** تنگ می‌شد مَعبَره بر رهگذار
آن نِثارِ میوه ره را می‌گرفت *** از پُریِّ میوه رهرو در شگفت
سَلّه بر سر، در درختِستانِشان *** پُر شدی ناخواست از میوه‌یْ فِشان⁵
بادْ آن میوه فشاندی، نی کسی *** پُر شدی ز‌آن میوه دامن‌ها بسی
خوشه‌های زَفت تا زیر آمده *** بر سر و رویِ رونده می‌زده
مردِ گُلخَن‌تاب از پُرّیِّ زر *** بسته بودی بر میانْ زَرّین کمر⁶
سگْ کُلیچه کوفتی در زیرِ پا *** تُخمه بودی گرگِ صحرا از نوا
گشته ایمن شهر و دِه از دزد و گرگ *** بز نترسیدی هم از گرگِ سِتُرگ
🔹 جامۀ ایشان اگر چرکین شدی *** آتشِ سوزنده‌شان صابون بُدی
🔹 در تنور انداختندی جامه را *** بعدِ یک ساعت شدی خوش باصفا
1. . بریتانیا (الف): نَحوری یا عجوز.
  یَجوز و لا یَجوز: جائز است یا جائز نیست (کنایه از علم فقه). خود ندانی یجوزی یا عجوز: خودت نمی‌دانی که آیا توان عبور از این دنیا را داری یا از عبور از آن، عاجز و ناتوانی.
2. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: کاو هست نیک.
3. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: از اُصولیّ‌ات.
4. . نسخۀ قونیه: زَ اسبابِ لِقا.
5. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: بر درختستانشان.
6. . کمر: کمربند.