Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

142

عقل گاهی غالب آید در شکار *** بر سگِ نفْست، که باشد شیخْ یار
نفْسْ اژدرهاست با صد زور و فنّ *** رویِ شیخْ او را زمرّد، دیده‌کَن
🔹 گر تو خواهی ایمنی از اژد‌ها *** دستش از دامانْ مکُن یک دَم ر‌ها
🔹 خاک شو در پیشِ شیخِ با صفا *** تا ز خاکِ تو برویَد کیمیا
گر تو صاحب‌گاو را خواهی زَبون *** چون خَران سیخش کُن از سویِ درون¹
چون به نزدیکِ وَلیُّ اللَه شود *** آن زبانِ صد گَزَش کوتَه شود
صد زبان، در هر زبانش صد لغت *** زَرق و دستانش نیاید در صفت
مُدَّعیِّ گاو، نفْس آمد فَصیح *** صد هزاران حجّت آرَد ناصحیح
شهر را بفْریبد، إلّا شاه را *** ره نتاند زد شَهِ آگاه را
نفْس را تسبیح و مُصحَف در یمین *** خنجر و شمشیر اندر آستین
مُصحَفِ سالوسِ او باور مکُن *** خویش با او هم‌سر و هم‌بر مکُن
سوی حوضت آورَد بهرِ وضو *** و اندر اندازد تو را در قعرِ جو
عقلْ نورانیّ و نیکو طالب است *** نفسِ ظُلمانی بر او چون غالب است؟!
ز‌آنکه او در خانه، عقلِ تو غریب *** بر درِ خود سگ بوَد شیرِ مَهیب
باش تا شیران سوی بیشه روَند *** وین سگانِ کور آنجا بِگْروَند
مکرِ نفْس و تن نداند عامِ شهر *** او نگردد جز به وحیِ القلبْ قهر
هر که جنسِ اوست، یارِ او شود *** جز مگر داوود، کان شیخت بوَد²
کاو مُبَدَّل گشت و حَبسِ تن نمانْد *** هر که را حق در مُقامِ خود نشانْد³
خلقْ جمله علّتیّ‌اند از کمین *** یارِ علّت می‌شود علّتْ یقین
هر خَسی دَعویِّ داوودی کند *** هر که بی‌تمییز، کف در وی زند
چون ز صیّادی شنید آوازِ طیْر *** مرغِ اَبله می‌کند آن سویْ سیْر
1. . نسخۀ قونیه: چون خَران سیخش کُن آن سو ای حَرون.
2. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: که شیخت بوَد.
3. . نسخۀ قونیه:
  کاو مبدّل گشت و جنس تن نمانْد *** هرکه را حق در مَقام دل نشانْد.