
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
130نیک بنْگر اندر این -ای مُحتَجِب- *** که دعا را بستْ حق بر ﴿أستَجِب﴾1 هر که را دل پاک شد از اِعتِدال *** آن دعایش میرود تا ذوالجلال2 باز شرحکردن حکایتِ طالبِ روزی حلال [بیکسب و رنج در عهد داوود علیه السلام]3 و مُستَجاب شدنِ دعای وی
یادم آمد آن حکایت کآن فقیر *** روز و شب میکرد افغان و نَفیر از خدا میخواست روزیّ حلال *** بیشِکالِ رنج و کسب و انتقال4 پیش از این گفتیم بعضی حالِ او *** لیک تَعویق آمد و شد پنج تو هم بگوییمش کجا خواهد گریخت *** چون ز ابرِ فضلِ حقْ حکمت بریخت! صاحبِ گاوش بدید و گفت: «هین *** ای به ظلماتْ گاوِ من گشته رَهین هین، چرا کُشتی -بگو- گاوِ مرا؟ *** اَبلهِ طَرّار، انصاف اندر آ» گفت: «من روزی ز حق میخواستم *** قبله را از لابه میآراستم 🔹 سالها بودَهست کارِ من دعا *** تا که بفْرستاد گاوی را خدا 🔹 چون بدیدم گاو را، برخاستم *** روزیّ من بود کِش میخواستم آن دعای کهنهام شد مستجاب *** روزی من بود، کُشتم، نک جواب رفتنِ هر دو خَصم پیشِ داوود عَلیٰ نَبیِّنا و آله و علیه السّلام
او ز خشم آمد گریبانش گرفت *** چند مشتی زد به رویش ناشگفت میکشیدش تا به داوودِ نَبی *** که: «بیا، ای ظالمِ گیجِ غَبیّ حجّتِ بارِد رها کن ای دَغا *** عقل در تن آور و با خویش آ این چه میگویی؟! دعا چِه بْود؟! مخند *** بر سر و ریشِ من و خویش ای لَوَند» گفت: «من با حقْ دعاها کردهام *** اندر این لابه بسی خون خوردهام من یقین دارم دعا شد مستجاب *** سر بزن بر سنگ ای مُنکَرْخِطاب» گفت: «گِرد آیید هین، ای مسلِمین *** ژاژ بینید و فُشارِ این لَعین 🔹 ای دَغا تا چند خواهی ژاژ را؟! *** حجّتِ قاطع بگو، چِه بْود دعا؟! - . سوره غافر آیه 60؛ «پروردگار شما گفت: مرا بخوانید، تا شما را اجابت خواهم نمود.»
- . نسخۀ قونیه: از اعتلال.
از اعتدال: بوسیلۀ تحصیل ملکۀ اعتدال و عدالت. - . الحاقی از نسخۀ قونیه.
- . شکال: اشکال؛ دشواری.
