Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

13

او همی‌بیند که آن از بهرِ اوست *** چشمِ دشمن بسته ز‌آن و چشمِ دوست
حرصِ دنیا رفت و چشمش تیز شد *** چشمِ او روشن، گَهِ خون‌ریز شد
مرغِ بی‌هنگام شد آن چشمِ او *** از نتیجه‌یْ کِبرِ او و خشمِ او
سر‌بُریدنْ واجب آمد مرغ را *** کاو به غیرِ وقت جنبانَد دَرا¹
هر زمان نَزعی‌ست جزوِ جانْت را *** بنْگر اندر نَزعِ جانْ ایمانْت را
عمرِ تو مانندِ هَمْیانِ زر است *** روز و شب مانندِ دینار‌اِشمَر است²
می‌شمارد، می‌دهد زرْ بی‌وقوف *** تا که خالی گردد و آیَد خُسوف
گر ز کُه بِسْتانی و ننْهی به جای *** اندر آید کوه ز‌آن دادنْ ز پای
پس بِنِه بر جایْ هر‌دم را عِوَض *** تا ز ﴿وَ اسْجُد وَ اقْتَرِب﴾‌یابی غرض³
در تمامیْ کار‌ها چندین مَکوش *** جز به کاری که بوَد در دین مَکوش
عاقبتْ تو رفت خواهی ناتمام *** کارهایت اَبتر و نانِ تو خام
وین عمارت‌کردنِ گور و لَحَد *** نی به سنگ است و به چوب و نی لُبَد
بلکه خود را در صفا گوری کَنی *** در مَنی او کُنی دفنْ این مَنیّ
خاکِ او گردیّ و مدفونِ غمَش *** تا دَمت یابد مَدد‌ها از دَمش
گورخانه‌یْ قُبّه‌‌ها و کنگره *** نبوَد از اصحابِ معنا آن سَره
بنْگر اکنون زنده اطلس‌پوش را *** هیچ اطلسْ دست‌گیرد هوش را؟!
در عذابِ مُنکَر است آن جانِ او *** کژدمِ غم در دلِ غَمدانِ او
از بُرون، بر ظاهرش نقش و نگار *** وز درون، اندیشه‌های زارِ زار
وآن یکی بینی در آن دَلقِ کُهَن *** چون نبات اندیشه و شِکّر‌سخن
رجوع به حکایت مسافران و پیل‌بچگان
گفت ناصح: «بشْنوید این پندِ من *** تا دل و جانْتان نگردد مُمتَحَن⁴
با گیاه و برگ‌ها قانع شوید *** در شکارِ پیل‌بچْگان کم رَوید
من بُرون کردم ز گردن وامِ نُصْح *** جز سعادت کی بوَد انجامِ نُصْح؟!
من به تبلیغِ رسالت آمدم *** تا رهانم من شما را از نَدَم
هین مَبادا که طَمَعْتان ره زند *** طَمْعِ برگ از این جهانْتان بر‌کَنَد»
این بگفت و خیر‌بادی کرد و رفت *** گشت قَحط و جوعِشان در راهْ زَفت
1. . دَرا: دَرای، زنگ.
2. . دینار‌اِشمَر: دینارشمار.
3. . سوره العلق آیه 19.
4. . ممتحن: مورد امتحان و آزمایش.