
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
123بیانِ اشارتِ سلامْ سویِ دست راست در قیامت؛ از هیبت محاسبۀ حق تعالیٰ، و از انبیا علیهم السّلام استعانت و شفاعت خواستن
🔹 چون نه سرمایه بوَد او را نه سود *** شافِعی خواهد که آرَد عذرْ زود رو به دستِ راست آرَد در سلام *** سوی جانِ انبیا و آن کِرام یعنی: «ای شاهان، شفاعت، کاین لَئیم *** سخت در گِل مانْدش پا و گلیم» انبیا گویند: «روزِ چاره رفت *** چاره آنجا بود و دستافزارْ زَفت1 مرغِ بیهنگامی ای بدبخت، رو *** ترکِ ما گو، خونِ ما اندر مَشو!» رو بگردانَد بهسوی دستِ چپ *** در تَبار و خویش، گویندش که: «خَب هین، جوابِ خویش گو با کردگار *** ما کهایم ای خواجه؟! دست از ما بِدار» نی از این سو، نی از آن سو چاره شد *** جانِ آن بیچاره دلْ صد پاره شد از همه نومید گردد آن دَغا *** پس برآرَد هر دو دست اندر دعا: «کز همه نومید گشتم ای خدا *** اوّل و آخِر توییّ و مُنتَهیٰ» 🔹 معنی تسلیمْ این ای مُقتَدی *** که: «تو -ای حق- هادی و ما مُهتَدی 🔹 هرچه فرمایی تو، مُنقادیم ما *** با قضای جُرم هم شادیم ما» در نمازْ این خوشاشارتها ببین *** تا بدانی کاین بخواهد شد یقین 🔹 هست امّیدی که عنایت دررِسد *** گردد او ایمن ز ﴿حَبْلٌ مِنْ مَسَد﴾2 بچه بیرون آر از بیضهیْ نماز *** سر مَزن چون مرغِ بیتعظیم و ساز شنیدنِ دَقوقی در نمازْ افغانِ اهلِ کشتی را در غرق شدن
آن دَقوقی در امامت کرد ساز *** اندر آن ساحل درآمد در نماز وآن جماعت در پیِ او در قیام *** اینْت زیبا قوم و بُگزیده امام ناگهان چشمش سوی دریا فتاد *** چون شنید از سوی دریا: «داد! داد!» در میانِ موج دید او کشتیای *** در قضا و در بلا و زشتیای هم شب و هم ابر و هم موجِ عظیم *** آن سه تاریکیّ و از غرقابْ بیم تندبادی همچو عزرائیل خاست *** موجها آشوفت اندر چپّ و راست - . بریتانیا (الف): دست افزار رفت.
- . سوره المسد آیه 5؛ «بر گردن او (زن ابولهب) طنابی بافته از لیف خرماست.»
