Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

119

در شریعت هست مکروه -ای کیا- *** در امامتْ پیش‌کردن کور را
گرچه حافظ باشد و چُست و فقیه *** چشم‌روشن بِه‌ْ اگر باشد سَفیه
کور را پرهیز نبْوَد از قَذَر *** چشم باشد اصلِ پرهیز و حَذَر
او پلیدی را نبیند در عبور *** ز‌آنکه اندر فعل و قوْلش نیست نور¹
کورِ ظاهر در نجاسه‌یْ ظاهر است *** کورِ باطن در نجاساتِ سِر است²
این نجاسه‌یْ ظاهر از آبی روَد *** آن نجاسه‌یْ باطن افزون می‌شود³
جز به آبِ چشم نتْوان شُستنْ آن *** چون نجاساتِ بَواطن شد عَیان
چون ﴿نَجَس﴾ خواندَه‌ست کافر را خدا *** آن نجاست نیست در ظاهر وِرا⁴
ظاهرِ کافر مُلَوَّث نیست زین *** آن نجاست هست در اخلاق و دین
این نجاست بویَش آید بیست گام *** وآن نجاست بویش از رِیْ تا به شام
بلکه بویش آسمان‌ها بَر‌رود *** بر دَماغِ حور و رضوان بَر‌شود
----------
آنچه می‌گویم به قدرِ فهمِ توست *** مُردم اندر حسرتِ فهمِ درست
فهمْ آب است و، وجودِ تَنْ سَبو *** چون سَبو بشکست، ریزد آبِ او
این سَبو را پنج سوراخ است ژرف *** اندر او نی آب مانَد خود، نه برف
أمرِ «غُضّوا غَضَّةً أبصارَکُم» *** هم شنیدی، راست ننْهادی تو سُم⁵
از دهانت نُطقْ فَهمَت را بَرَد *** گوشْ چون زنگ است، فهمَت را خورَد
همچنین سوراخ‌های دیگرت *** می‌کشاند آبِ فهمِ مُضمَرت
گر ز دریا آب را بیرون کُنی *** بی‌عِوض، آن بَحر را هامون کُنی
----------
1. . نسخۀ قونیه:
  ... *** هیچ مؤمن را مبادا چشمْ کور.
2. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: نجاست ظاهر است.
3. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: نجاست ظاهر
  ... *** وآن نجاست باطن.
4. . سوره التوبة آیه 28؛ «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، این است و جز این نیست که مشركان نجس (پلید) هستند، و بعد از اين سال نبايد به مسجد الحرام نزدیک شوند... .»
5. . سوره النور آیه 30؛ «[ای پیامبر] به مردان مؤمن بگو که چشمان خود را [از نگاه حرام] باز دارند و فروج خود را حفظ کنند (پاکدامنی ورزند) که این کار برای آنان پاکیزه‌تر است چه‌اینکه خداوند به آنچه می‌کنند آگاه است».