Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

109

ناطقِ کامل چو خوان‌باشی بوَد *** بر سرِ خوانش ز هر آشی بوَد¹
که نمانَد هیچ مهمانْ بی‌نوا *** هر کسی یابد غذای خود جدا
همچو قرآن که به معنی هفت‌تو ست *** خاص را و عام را مَطعَم در اوست
----------
گفت: «این -باری- یقین شد پیشِ عام *** که جهان در امرِ یزدان است رام
هیچ برگی در‌نیفتد از درخت *** بی‌قضا و حکمِ آن سلطانِ بخت
از دهانْ لقمه نشد سوی گلو *** تا نگوید لقمه را حقْ: ”کُادْخُلوا!“²
میل و رغبت، کآن زِمامِ آدمی‌ست *** جنبشِ آنْ رامِ امرِ آن غَنی‌ست³
در زمین‌ها و آسمان‌ها ذرّه‌ای *** پر نجنبانَد، نگردد پَرّه‌ای
جز به فرمان قدیمِ نافِذش *** شرح نتْوان کرد و جَلدی نیست خَوش
کِه شْمُرَد برگِ درختان را تمام؟! *** بی‌نهایت کی شود در نُطقْ رام؟!
این‌قدر بشنو که چون کلّیِّ کار *** می‌نگردد جز به امرِ کردگار
چون قضای حقْ رضای بنده شد *** حکمِ او را بنده‌ای خواهنده شد
بی تکلّف، نی پیِ مزد و ثواب *** بلکه طَبعِ او چنین شد مُستَطاب
زندگیِّ خود نخواهد بهرِ خَوذ *** نی پی ذوقِ حیاتِ مُستَلَذّ
هر کجا امرِ قِدَم را مَسلَکی‌ست *** زندگیّ و مُردگی پیشش یکی‌ست
بهرِ یزدان می‌زیَد، نی بهرِ گنج *** بهرِ یزدان می‌مُرَد، نز خوْف و رنج
هست ایمانش برای خواهِ او *** نی برای جَنّت و أثمار و جو
ترکِ کفرش هم برای حق بوَد *** نی ز بیمِ آنکه در آتش شود
این‌چنین آمد زِ اصلْ آن خویِ او *** بی ریاضت، نی ز جست و جوی او
آنگهان خندد که او بیند رضا *** همچو حلوای شِکرْ او را قضا
بنده‌ای کِش خوی و خصلت این بوَد *** نی جهان بر امر و فرمانش رود؟!
پس چرا لابه کند او یا دعا *** که: ”بگردان -ای خداوند- این قضا؟“»
----------
1. . نسخۀ قونیه: خوان‌پاشی.
  خوان‌باش: سردار بزرگ.
2. . اُدخُلوا: (در گلو) داخل شو.
3. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: جنبش و آرامِ امرِ آن غَنی‌ست.