
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
102چون جنین را در رَحِمْ حقْ جان دهد *** جذبِ اجزا در مزاجِ او نهد از خورشْ او جذبِ اجزا میکند *** تار و پودِ جسمِ خود را میتند تا چهل سالش به جذبِ جزوها *** حق حریصش کرده باشد در نُما جذبِ اجزا روح را تعلیم کرد *** چون نداند جذبِ اجزا شاهِ فرد؟! جامعِ این ذرهها خورشید بود *** بیغذا اَجزات را داند ربود آن زمانی که درآیی تو ز خواب *** هوش و حسّ رفته را خوانَد شتاب تا بدانی کآن از او غایب نشد *** باز آید چونکه فرماید که: «عُد»1 اجتماعِ خرِ عُزَیر علیه السّلام بعد از مردنش بِإذنِ اللٰهِ تعالیٰ، و در هم مرکّب شدنْ پیش چشم عُزَیر علیه السّلام2
هین عُزَیرا، درنِگر اندر خَرت *** که بپوسیدَهست و ریزیده بَرَت پیشِ تو گردآوریم اجزاش را *** آن سر و دُمّ و دو گوش و پاش را دست نیّ و جزو بر هم مینهد *** پارهها را اجتماعی میدهد درنگر در صنعتِ پاره زنی *** کاو همیدوزد کُهَن بیسوزنی ریسمان و سوزنی نی وقتِ خَرْز *** آنچنان دوزد که پیدا نیست دَرز چشم بگشا، حَشر را پیدا ببین *** تا نماند شُبههات در یوْمِ دین تا ببینی جامعیّام را تمام *** تا نلرزی وقتِ مردن ز اهتمام همچنانکه وقتِ خُفتنْ آمِنی *** از فَواتِ جمله حِسهای تَنی3 بر حواسِ خود نلرزی وقتِ خواب *** گرچه میگردد پریشان و خراب جَزَع ناکردنِ آن شیخِ بزرگوار بر مرگِ فرزندانِ خویش
بود شیخی رهنمایی پیش از این *** آسمانیشمع بر روی زمین چون پیمبر در میانِ امّتان *** درگشایِ روضۀ دارُالجِنان گفت پیغمبر که: «شیخِ رفته پیش *** چون نَبی باشد میان قومِ خویش» یک صَباحی گفتش اهلِ بیتِ او: *** «سختدل چونی؟ بگو ای نیکخو ما ز هَجر و مرگِ فرزندانِ تو *** نوحه میداریم با پشت دو تو - . عُد: بازگرد.
- . سوره البقرة آیه 259.
در بعضى از روايات كه این قضیّه را به حضرت عُزَير نسبت میدهد که صحيح نيست، اين روايات سندى ندارد و از روايات آحاد است، و این قضیّه مسلّماً متعلّق به حضرت إرميا است. (رجوع کنید به معادشناسی، علامه طهرانی ج 4 ص 250) - . اصلاحشده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: ایمنی... حسهای دَنی.
