Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

100

سببِ جرأتِ ساحرانِ فرعون به قطعِ دست و پای خود
ساحران را نی که فرعونِ لَعین *** کرد تهدیدِ سیاست بر زمین؟!
که: «ببُرّم دست و پاتان از خلاف *** پس درآویزم، ندارمْتان مُعاف»¹
او چنان پنداشت کایشان در همان *** وهم و تَخویفند و وسواس و گمان
که بوَدشان لرزه و تَخویف و ترس *** از توهّم‌ها و تهدیداتِ نفس
او نمی‌دانست کایشان رَسته‌اند *** بر دریچه‌یْ نورِ دل بنْشسته‌اند
سایۀ خود را ز خود دانسته‌اند *** چابک و چست و گَش و بر‌جسته‌اند²
هاوَنِ گردون اگر صد بارِشان *** خُرد کوبد اندر اینگِلزارِشان
اصلِ آن ترکیب را چون دیده‌اند *** از فروعِ وهمْ کم ترسیده‌اند³
این جهانْ خواب است، اندر ظنّ مَایست *** گر روَد در خوابْ دستی، باک نیست
گر به خواب اندر سَرت بُبرید گاز *** هم سرت برجاست، هم عمرت دراز
گر ببینی خواب در خود را دو نیم *** تن دُرستی چون بخیزی، نی سَقیم
حاصل، اندر خوابْ نُقصانِ بدن *** نیست باکی از دو صد پاره شدن
این جهان را که به صورتْ قائم است *** گفت پیغمبر که: «حُلمِ نائِم است»⁴
از رهِ تقلید تو کردی قبول *** سالکان این دیده پیدا بی‌رسول
روز در خوابی، مگو: «کاین خواب نیست» *** سایه فرع است، اصل جز مهتاب نیست
خوابِ بیداری‌ت آن دان ای عَضُد *** که ببیند خفته کاو در خواب شد⁵
او گمان برده که: «این دَم خُفته‌ام» *** بی‌خبر ز‌آن کاو ست در خوابِ دوَم⁶
کوزه‌گر گر کوزه‌ای را بشکند *** چون بخواهد، باز خودْ قائم کند
کور را هر گام باشد ترسِ چاه *** با هزاران ترس می‌آید به راه
مردِ بینا دید عرضِ راه را *** پس بداند او مَغاک و چاه را⁷
1. . سوره طٰهٰ آیه 71.
2. . بریتانیا (الف): مایۀ خود را.
  سایه: (بدن مادّی). خود: (روح و حقیقت).
3. . نسخه قاهره (الف): فروغ وهم.
  فروع وهم: عوارض عقل جزئی و تخیّلاتِ أوهام و گمان‌ها.
4. . الناس نیام اذا ماتوا انتبهوا.
5. . خوابِ بیداریت: خوابِ بیداریِ ظاهری تو در این دنیا.
6. . دوَ م: دوّم.
7. . مَغاک: گودال.