Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

8

شکرْ یزدان را که چون او شد پدید *** در خیالش جانْ خیالِ خود بدید¹
خاکِ درگاهت دلم را می‌فریفت *** خاکْ بر وی کاو ز خاکت می‌شِکیفت‌²
گفتم: «ار خوبم، پذیرم این ازو *** ور نه خود خندید بر منْ زشت‌رو³
چاره آن باشد که خود را بنگرم *** ور نه او خندد مرا: ”من کی خَرم؟‌!“⁴
او جمیل است و مُحِبٌّ لِلجَمال *** کی جوانِ نو گزیند پیرِ زال؟!»‌⁵
طَیِّبات از بهرِ که؟ لِلطَّیِّبین *** خوبْ خوبی را کُند جذب از یقین
🔹 در هر آن چیزی که تو ناظر شوی *** می‌کُند با جنسْ سیْر، ای معنوی
در جهان هر چیزْ چیزی جذب کرد *** گرمْ گرمی را کشید و سردْ سرد
قسمِ باطلْ باطلان را می‌کِشد *** باقیان را می‌کِشند اهلِ رَشَد⁶
ناریان مر ناریان را جاذِبند *** نوریان مر نوریان را طالِبند
🔹 صاف را هم صافیان طالب شوند *** دُرد را هم تیرِگان جاذب بوَند
🔹 زنگ را هم زنگیان باشند یار *** روم را با رومیان افتاد کار
چشم چون بستی تو را جان‌کندنی‌ست *** چشم را از نورِ روزن صبر نیست⁷
چشم چون بستی تو را تاسه گرفت *** نورِ چشم از نورِ روزن کی شگِفت؟‌!⁸
تاسۀ تو جذبِ نورِ چشم بود *** تا بپیوندد به نورِ روزْ زود
چشمِ باز ار تاسه گیرد مر تو را *** دان که چشمِ دل ببستی؛ بر‌گُشا
آن تقاضای دو چشمِ دل شناس *** کاو همی ‌جویَد ضیای بی‌قیاس
چون فراقِ آن دو نورِ بی‌ثبات *** تاسه آورْدت، گشادی چشم‌هات
1. نسخۀ مِلکی نیکلسون: در خیال او خیال حق رسید. علاء الدوله: در خیالش جان خیال او ندید.
2. شکیفتن: آرام و قرار داشتن، صبر و شکیبایی کردن.
3. علاءالدوله: ار جویم.زشت‌رو: (شیطان).
4. نسخۀ ناسخه:
  ... *** در‌خورِ آنیم یا نا دَر‌خوریم.
5. تصحیح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: یُحِبُّ.
6. نسخۀ قونیه:
  ...می‌کِشند *** باقیان از باقیان هم سر خوشند.
7. الحاقی از نسخۀ قونیه.چشم را از نور روزن صبر نیست: چشم به دنبال روزنۀ نور می‌گردد و تحمّل دوری نور را ندارد.
8. نسخۀ قونیه:
  چشم چون بستی تو را جان‌کندنی‌ست *** چشم را از نورِ روزن صبر نیست.
  علاءالدوله: از نور روزن می‌شگفت.نور چشم از نور روزن کی شگفت: نور روزن او را سیراب نمی‌کند (و به دنبال منبع نور می‌گردد).