Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

76

اسبِ سُکسُک می‌شود رهوار و رام *** خرس بازی می‌کند، بُز هم سلام
رفت در سگ ز‌آدمی حرص و هوس *** تا شَبان شد یا شکاری یا حَرَس¹
در سگِ اصحابْ خویی ز‌آن رُقود *** رفته تا جویای رحمٰن گشته بود
هر زمان در سینه نوعی سَر کُند *** گاه دیو و گه مَلَک، گه دام و دَد
ز‌آن عجبْ بیشه که هر شیرْ آگه است *** تا به دامِ سینه‌ها پنهانْ ره است
دزدی‌ای کُن از دُر و مرجانِ جان *** ای کم از سگ، از درونِ عارفان‌²
چون‌که ‌دزدی، باری آن دُرّ لطیف *** چون‌که ‌حامل می‌شوی، باری شریف‌³
فهم‌کردنِ مریدان که ذو‌النّون دیوانه نیست و به‌قصدْ چنین کرده است
🔹 چون‌که ‌ذو‌النّون سوی زندان رفت شاد *** بند بر پا، دست بر سر، زِ افتِقاد
🔹 دوستان از هر طرف بنْهاده رو *** بهر پرسش سوی زندان نزدِ او
دوستان در قصۀ ذوالنّون شدند *** سوی زندان و در آن رأیی زدند:
«کاین مگر قاصِد کند یا حکمتی‌ست *** کاو در این دینْ قبله‌ایّ و آیتی‌ست
دورِ دور از عقلِ چون دریای او *** تا جُنون باشد سَفَه فرمای او
حاشَ لِلَّه از کمالِ جاهِ او *** کَابرِ بیماری بپوشد ماهِ او
او ز شرّ عامه اندر خانه شد *** او ز ننگِ عاقلان دیوانه شد
او ز عارِ عقلِ کُندِ تن‌پَرست *** قاصِداً رفتَه‌ست و دیوانه شدَه‌ست
که: ”ببندم ای فَتیٰ و، سازِ گاو *** بر سر و پُشتم بزن، وین را مَکاو⁴
تا ز زخمِ لَخت یابم من حیات *** چون قَتیل از گاوِ موسیٰ ای ثِقات
تا ز زخمِ لَختِ گاوی خوش شوم *** همچو کُشته‌یْ گاوِ موسیٰ گَش شوم‌“»
----------
1. اصلاح شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: یا شبان شد.
2. نسخۀ قونیه: دزدی‌ای کُن از درونْ مرجانِ جان.
3. ان سرقت فاسرق الدرّه...
4. شرح مخزن الأسرار: سانِ گاو (سان: قطعه).
  ببندم: مرا ببند. سازِ گاو: تسمۀ چرمی برای راندن چهارپایان.