Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

7

اندر آن بازارْ کَاهلِ محشرند *** حسّ مس را چون حسِ زر کی خَرند؟!¹
حسّ اَبدانْ قوتِ ظلمت می‌خورد *** حسّ جانْ از آفتابی می‌چرد
ای ببُرده رَختِ حسّ‌ها سوی غیب *** دستِ چون موسیٰ برون آور ز جیْب
ای صفاتت آفتابِ معرفت *** و آفتابِ چرخْ بنده‌یْ یک صفت
گاه خورشید و گَهی دریا شوی *** گاه کوهِ قاف و گه عَنقا شوی
تو نه این باشی نه آن در ذات خویش *** ای فزون از وهم‌ها وَز بیش بیش
روحْ با علم است و با عقل است یار *** روح را با تازی و تُرکی چه‌کار؟!
از تو -ای بی‌نقشِ با چندین صوَر- *** هم مشبِّه هم موحِّدْ خیره‌سر
گه مشبِّه را موحِّد می‌کنی *** گه موحِّد را به صورت ره زنی
گه تو را گوید ز مستی بوالحَسَن: *** «یا صَغیرَ السِّنّ یا رَطبَ البَدَن!»
گاهْ نقشِ خویش ویران می‌کُند *** از پیِ تنزیهِ جانان می‌کُند
چشمِ حسّ را هست مذهبْ اِعتِزال *** دیدۀ عقل است سنّی در وصال
سُخرۀ حسّند اهلِ اِعتِزال *** خویش را سنّی نمایند از ضَلال‌²
هر که در حسّ مانَد او مُعتَزلی‌ست *** ‌‌گر‌چه گوید: «سنّی‌ام»، از جاهلی‌ست
هر که بیرون شد ز حسّ، او سنّی است *** اهلِ بینشْ چشمِ حسّ خویش بست
🔹 هر که از حسّ خدا دید آیتی *** در برِ حقّ داشت بهتر طاعتی
گر بدیدی حسّ حیوان، شاه را *** پس بدیدی گاو و خر، اللٰه را
گر نبودی حسّ دیگر مر تو را *** جز حسِ حیوان ز بیرونِ هویٰ
پس بنی‌آدم مُکَرَّم کی بُدی؟! *** کی به حسّ مشترک مَحرَم شدی؟!
نامُصَوَّر «یا مُصَوِّر» گفتنت *** باطل آمد بی زِ‌صورت رفتنت³
نامصوَّر «یا مصوِّر» پیشِ اوست *** که همه مغز است و بیرون شد ز پوست
گر تو کوری، نیست بر أعمیٰ حَرَج *** ور نه ر‌و «کالصّبرُ مِفتاحُ الْفَرَج»
پرده‌های دیده را داروی صبر *** هم بسوزد هم بسازد شرحِ صدر
آینه‌یْ دل چون شود صافیّ و پاک *** نقش‌ها بینی برون از آب و خاک
هم ببینی نقش و هم نقّاش را *** فرشِ دولت را و هم فَرّاش را
چون خلیل آمد خیالِ یارِ من *** صورتش بت، معنیِ او بت‌شکن
1. نسخۀ قسطنطنیه: اندر آن بازار کایشان ماهرند.
2. نسخۀ ناسخه: سنّی نمایند از وصال.
3. نسخۀ قونیه: بی زِ‌صورت رَستنَت.