Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

42

طمْعِ خام است این، مخور خام ای پسر *** خام خوردن علّت آرَد در بشر:
«کآن فلانی یافت گنجی ناگهان *** من هم آن خواهم، چرا جویَم دکان؟!»
کارِ بخت است آن و، آن هم نادر است *** کسب باید کرد تا تنْ قادر است
کسب‌کردنْ گنج را مانع کی است؟! *** پا مکِش از کار، آنْ خود در پی است
تا نگردی تو گرفتارِ اگر *** که: «اگر این کردمی یا آن دگر»
کز اگر‌گفتنْ رسولِ با وِفاق *** منع کرد و گفت: «آن هست از نفاق»
کآن منافق در اگر‌گفتن بمُرد *** وز اگر‌گفتن به‌جز حسرت نبُرد
🔹 ای بسا کس مُرده در بوک و مگر *** از جمالِ عافیت ناخورده بَر
🔹 ور نمی‌یابی تو نقصانِ اگر *** این سخن بشنو که دَریابی مگر
تمثیل بر حقیقتِ سخن، و اطّلاع بر کشف آن
یک غریبی خانه می‌جُست از شتاب *** دوستی بردش سویِ خانه‌یْ خراب
گفت او: «این را اگر سقفی بُدی *** پهلوی من مر تو را مسکن شدی
هم عیال تو بیاسودی اگر *** در میانه داشتی حجره‌یْ دگر
🔹 ور رسیدی میهمانْ روزی تو را *** هم بیاسودی اگر بودیتْ جا
🔹 کاشکی مَعمور بودی این سرا *** خانۀ تو بودی این مَعمورْ جا!»
گفت: «آری، پهلوی یاران خوش است *** لیک -ای جان- در اگر نتْوان نشست»
----------
این همه عالَمْ طلبکارِ خوشند *** وز خوشِ تزویرْ اندر آتشند
طالبِ زر گشته جمله پیر و خام *** لیک قلب از زر نداند چشمِ عام
پرتوی بر قلب زد، خالص ببین *** بی‌مِحَکْ زر را مکُن از ظنْ گُزین
گر مِحَک داری، گزین کُن، وَر نه رو *** نزدِ دانا خویشتن را کن گرو
پس مِحَک باید میانِ جانِ خویش *** ور نداری، ره مرو تنها به پیش¹
بانگِ غولان هست بانگِ آشنا *** آشنایی کاو کِشد سویِ فَنا
1. نسخۀ چلبی:
  تا محک یابی میان جان خویش *** ور ندانی ره مرو تنها تو پیش.
  نسخۀ قونیه:
  یا محک باید میان جان خویش *** ور ندانی ره مرو تنها تو پیش.