Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

41

بر کلوخی دل چه بندی ای سلیم؟! *** وا طلب اصلی که پایَد او مُقیم¹
ای که تو هم عاشقی بر اصلِ خویش *** خویش از صور‌ت‌پرستانْ دیده بیش²
پرتوِ عقل است آن بر حسّ تو *** عاریَت می‌دان ذَهَب بر مِسّ تو
چون زَر‌اندود است خوبی در بشر *** ور نه چون شد شاهدِ تو پیر خر؟!
چون فرشته بود، همچون دیو شد *** کآن مَلاحَت اندر او عاریّه بُد
اندک اندک می‌ستاند ز‌آن جمال *** اندک اندک خشک می‌گردد نهال
ر‌و ﴿نُعَمِّرْهُ﴾ ﴿نُنَکِّسْهُ﴾ بخوان *** دل طلب کن، دل مَنِه بر استخوان
کآن جمالِ دلْ جمالِ باقی است *** دو لَبش از آبِ حیوان ساقی است‌³
خود هم او آب و هم او ساقیّ و مست *** هر سه یک شد، چون طلسمِ تو شکست
آن یکی را تو ندانی از قیاس *** بندگی کن، ژاژ کم خا، ناشناس!⁴
معنیِ تو صورت است و عاریَت *** بر مناسبْ شادی و بر قافیَت
معنی آن باشد که بسْتاند تو را *** بی‌نیاز از نقش گرداند تو را
معنی آن نبوَد که کور و کر کند *** مر تو را بر نقشْ عاشق‌تر کند
کور را قسمتْ خیالِ غم فزاست *** بهرۀ چشمْ این خیالاتِ فَناست
حرفِ قرآن را ضَریرانْ مَعدنند *** خر نبینند و به پالان بر‌زنند
چون تو بینایی، پیِ خر ر‌و که جَست *** چند پالان دوزی ای پالان‌پرست؟‌!
خر چو هست، آید یقینْ پالان تو را *** کم نگردد نان، چو باشد جانْ تو را
🔹 خر چو باشد، کم نیاید ای عمو *** خود به پشتش رو نهد پالانِ او
پشتِ خر دکّان و مال و مِکسَب است *** جانِ تو سرمایۀ صد قالب است
خرْ برهنه بر‌نشین ای بوالفضول *** خرْ برهنه نی که راکب شد رسول؟!
🔹 اَلنَّبیُّ قَد رَکِب مُعرَوْریاً *** وَ النَّبیُّ قیلَ: «سافَرْ ماشیاً»
🔹 بلکه آن شه بس پیاده رفته است *** بارِ این و آن بسی پَذرفته است
شد خرِ نفسِ تو، بر میخش ببند *** چند بُگریزد ز کار و بار، چند؟!
بارِ صبر و شکر، او را بُردنی‌ست *** خواه در صد سال، خواهی سیّ و بیست
هیچ وازِرْ وِزرِ غیری برنداشت *** هیچ‌کس ندْرود تا چیزی نکاشت
1. نسخۀ قونیه: تابد او مُقیم.
2. نسخۀ قونیه: بر عقل خویش.
3. نسخۀ قونیه: دولتش از آبِ حیوان. نسخۀ بریتانیا (الف): دولتش از آبِ حیوان باقی است.
4. نسخۀ ملکی نیکلسون: ناسپاس.