Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

199

🔹 کبکِ ایشان خنده بر شاهین زند *** در تعلّق راهِ عِلّیّین زند
منطقُ الطّیرْ آنِ خاقانی صَداست *** منطقُ الطّیرِ سلیمانی کجاست؟‌¹
تو چه دانی بانگ مرغان را همی *** چون ندیدی مر سلیمان را دمی؟!
پرِّ آن مرغی که بانگش مُطرِب است *** از برونِ مَشرق است و مَغرب است
هر یک آهنگش ز کُرسی تا ثَری‌ست *** وز ثَریٰ تا عرش در کَرّ و فَری‌ست
مرغ کاو بی ‌این سلیمان می‌رود *** عاشقِ ظلمت چو خفّاشی بوَد
با سلیمان خو کن ای خفّاشِ رَدّ *** تا که در ظلمت نمانی تا ابد
یک گَزی ره گر بدان‌سو می‌روی *** همچو گزْ قطبِ مساحت می‌شوی
و‌آنکه‌ لَنگ و لوک آن‌سو می‌جهی *** از همه لَنگیّ و لوکی می‌رهی
قصّۀ بَط‌بچگان که مرغِ خانگی پرورْدِشان
تخمِ بَطّی، ‌‌گر‌چه مرغِ خانه‌ات *** کرد زیرِ پَرْ چو دایه تربیت
مادرِ تو بَطِّ آن دریا بُدَه‌ست *** دایه‌ات خاکی بُد و خشکی‌پَرست
میلِ دریا که تو را دل اندر است *** آن طبیعتْ جانْت را از مادر است
میلِ خشکی مر تو را زین دایه است *** دایه را بُگذار کاو بَد رایه است!
دایه را بُگذار بر خشک و بِران *** اندر آ در بَحرِ معنا چون بَطان
گر تو را دایه بترساند ز آب *** تو مترس و سویِ دریا رانْ شتاب
تو بَطی، بر خشک و بر تر زنده‌ای *** نی چو مرغِ خانه، خانه‌گَنده‌ای
تو ز ﴿کَرَّمْنا بَنی‌آدَم﴾ شَهی *** هم به دریا هم به خشکی پا نهی²
که «حَمَلناهُم عَلَی الْبَحر»ی به جان *** از «حَمَلناهُم عَلَی الْبَرّ» پیش ران³
مر مَلائک را سویِ بَرّ راه نیست *** جنسِ حیوان هم ز بَحرْ آگاه نیست
تو به تنْ حیوان، به جانی از مَلَک *** تا رَوی هم بر زمین هم بر فَلَک
تا به ظاهر ﴿مِثلُکُم﴾ باشد ﴿بَشَر﴾ *** با دلِ ﴿یوحیٰ إلَیَّ﴾ دیده‌وَر
قالبِ خاکی فتاده بر زمین *** روحِ او گردان بر آن چرخِ بَرین
ما همه مرغابیانیم ای غلام *** بَحر می‌داند زبانِ ما تمام
1. نسخۀ مِلکی نیکلسون: خاقانی جداست.
2. سوره الإسراء آیه 70؛ «به‌تحقیق که ما بنی‌آدم را گرامی ‌داشتیم و آن‌ها را در خشکی و دریا [بر مَرکَب] حمل نمودیم.»
3. حَمَلناهُم عَلَی الْبَحر: در بحر حمل نمودیم. حَمَلناهُم عَلَی الْبَرّ: در خشکی حمل نمودیم.