Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

184

که: «بِه از من سَروری دیگر بوَد *** تا که او مَسجودِ چون من کس شود؟!»
سَروری زهر است، جز آن روح را *** که بوَد تِریاق‌لانی زِ ابتدا¹
کوه اگر پُر مار شد، باکی مَدار *** که بود اندر درونْ تریاق‌‌زار²
سَروری چون شد دِماغت را نَدیم *** هر که بشکستت، شود خَصمِ قدیم
چون خلافِ خویِ تو گوید کسی *** کینه‌ها خیزد تو را با او بَسی:
«کاو مرا از خویِ من بر می‌کَند *** خویش را بر من چو سَرور می‌کُند!»
چون نباشد خوی بَدْ سرکش در او *** کی فروزد از خلافْ آتش در او؟!
🔹 چون نباشد خوی بَد محکم شده *** کی فروزد از خلافْ آتشکده؟!
با مخالفْ او مدارا می‌کند *** در دلِ او خویش را جا می‌کند
ز‌آنکه خویِ بد بگشتَه‌ست استوار *** مورِ شهوت شد ز عادت همچو مار
مارِ شهوت را بکُش در ابتدا *** ور نه اینک گشت مارت اژدها³
لیک هر کس مور بیند مارِ خویش *** تو ز صاحب‌دل کُن اِستِفسارِ خویش
تا نشد زر، مِس نداند «من مِسَم» *** تا نشد شَه، دل نداند « مُفلِسم»
خدمتِ اِکسیر کن مِس‌وارْ تو *** جوْر می‌کِش -ای دل- از دلدارْ تو
کیست دلدار؟ اهلِ دل، نیکو بِدان! *** که چو روز و شب جَهانند از جَهان
عیب کم گو بندۀ اَللٰه را *** متّهَم کم کن به دزدی شاه را
🔹 ور نباشی هیچ هیچ از هیچیان *** پس‌روِ هر دیو باشی مُستَهان
کراماتِ آن درویش که در کشتی مُتّهَمش کردند
بود درویشی درون کشتی‌ای *** ساخته از رَختِ مردی پشتی‌ای
یاوه شد همیانِ زر، او خفته بود *** جمله را جُستند و او را هم نمود:⁴
«کاین فقیرِ خُفته را جوییم هم» *** کرد بیدارش ز غمْ صاحب‌دِرَم
که: «در این کشتی چَرَمْدان گم شدَه‌ست *** جمله را جُستیم، نتْوانی تو رَست
دَلقْ بیرون کن، برهنه شو ز دَلق *** تا ز تو فارغ شود اوهامِ خَلق‌»
1. تریاق‌لان: محل تریاق و پادزهر.
2. تریاق‌زار: محل تریاق و پادزهر.
3. نسخۀ قونیه: بکُش در ابتلا.
4. نمود: نشان داد.