
مثنوی معنوی - دفتر دوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر دوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» اثر نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - گرفتاری در وادی توهّمات و تخیّلات. - اهمیّت عقل و تعقّل. - ابلیس در لباس زاهدان و دوستان. - لزوم رهایی از بند دنیا. - ملامت خلق بر اولیا به جهت جهالت. - کیفیت دعاکردن به درگاه خداوند متعال. - ایمان و تسلیم دربرابر قضا و قدر إلهی. - تعلّق انسان به عالم دنیا و فراموشی حقیقت خود.
مثنوی معنوی - دفتر دوم
179دَعویکردنِ آن شخص که: «خدای تعالیٰ مرا نمیگیرد به گناه!»، و جوابگفتنِ شعیب علیهالسّلام مر او را
آن یکی میگفت در عهدِ شعیب *** که: «خدا از من بسی دیدَهست عیب چند دید از من گناه و جُرمها *** وز کَرَمْ یزدان نمیگیرد مرا» حق تعالیٰ گفت در گوش شعیب *** در جوابِ او فَصیح از راهِ غیب: «که بگفتی: ”چند کردم من گناه *** وز کَرم نگرفت در جُرمم اِلٰه“؟! عکس میگوییّ و مَقلوب ای سَفیه *** ای رهاکرده رَه و بگْرفته تیه چند چندت گیرم و تو بیخبر *** در سَلاسِل ماندهای پا تا به سر؟! زنگِ تو بر توت ای دیگِ سیاه *** کرد سیمای درونت را تباه بر دلت زنگار بر زنگارها *** جمع شد، تا کور شد زَ اسرارها» ----------
گر زنَد آن دود بر دیگِ نُوی *** آن اثر بنْماید ار باشد جُوی زآنکه هر چیزی به ضدّ پیدا شود *** بر سپیدی آن سیَه رسوا شود چون سیَه شد دیگ، پس تأثیرِ دود *** بعد از آن بر وی که بیند ای عَنود؟! ----------
مردِ آهنگر که او زنگی بوَد *** دود را با رُوش همرنگی بوَد1 مردِ رومی گر کُنَد آهنگری *** رویش اَبلَق گردد از دودآوری پس بداند زود تأثیر گناه *** پس بنالد زار و گوید: «ای اِلٰه» چون کند اصرار و بد پیشه کُند *** خاک اندر چشمِ اندیشه کُند توبه نندیشد دگر، شیرین شود *** بر دلش آن جُرم، تا بیدین شود آن پشیمانیّ و «یا رَبّ» رفت ازو *** شَست بر آیینه زنگِ پنجْ تو2 آهنش را زنگها خوردن گرفت *** گوهرش را زنگْ کمکردن گرفت ----------
- رُوش: رویَش.
- شَست: نشست.
