Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

167

یونُسَت در بَطنِ ماهی پخته شد *** مَخلَصش را نیست از تسبیحْ بُدّ¹
گر نبودی او مُسَبِّحْ بَطنِ نون *** حَبس و زندانش بُدی تا ﴿یُبْعَثون﴾‌²
او به تسبیح از تَنِ ماهی بجَست *** چیست تسبیح؟ آیتِ روزِ ألَسْت
گر فراموشت شد آن تسبیحِ جان *** بشنو این تسبیح‌های ماهیان
هر که دید آن بَحر را، آن ماهی است *** هر که دید اَللٰه را، اَللٰهیّ است
این جهان دریا و، تَنْ ماهیّ، و روح *** یونُسِ مَحجوب از نورِ صَبوح
گر مُسَبِّح باشد، از ماهی رهید *** ور نه، در وی هضم گشت و ناپدید
ماهیانِ جان در این دریا پُرَند *** تو نمی‌بینی که کوریّ و نَژند!
بر تو خود را می‌زنند آن ماهیان *** چشم بُگشا تا ببینی‌شان عَیان
🔹 ماهیانی جمله روحِ بی‌‌جسد *** نی در ایشان کِبر و کین و نی حسد
ماهیان را گر نمی‌بینی به دید *** گوشِ تو تَسبیحشان آخِر شنید
صبر‌کردنْ جانِ تَسبیحاتِ تو ست *** صبر کن کآن است تسبیحِ درست
هیچ تسبیحی ندارد آن دَرَج *** صبر کن، «کَالصَّبرُ مِفتاحُ الفَرَج»
صبرْ چون پولِ صراط، آن‌سو بهشت *** هست با هر خوبْ یک لالای زشت‌³
تا ز لالا می‌گریزی، وصل نیست *** ز‌آنکه لالا را زِ شاهدْ فصل نیست
تو چه دانی ذوقِ صبر ای شیشه دل؟! *** خاصه صبر از بهرِ آن شوخِ چِگِل
مرد را ذوق از غَزا و کَرّ و فَرّ *** مر مُخَنَّث را بوَد ذوق ‌از ذَکَر⁴
جز ذَکَر نی دین او، نی ذِکرِ او *** سوی أسفَل بُرد او را فکرِ او
گر بر‌آید تا فلک، از وی مَترس *** کاو به شُغلِ سُفْل آموزید درس‌⁵
او ‌به‌سوی سُفْل می‌رانَد فرس *** ‌‌گر‌چه سویِ عِلْو جنبانَد جَرَس
از عَلَم‌های گدایانْ ترس چیست؟! *** کآن عَلَم‌ها لقمۀ نان را رهی‌ست
🔹 این سخن‌ها را نِکو دریاب تو *** ور نمیدانی، شنو از بابْ تو
1. بُدّ: چاره.
2. مُسَبِّح: تسبیح‌کننده. تا ﴿یُبعَثون﴾: تا روز رستاخیز.
3. پول: پل. لالا: غلام.
4. مُخَنَّث: آن مرد که زنانگی بر او غالب باشد. ذَکَر: آلتِ مردانگی.
5. نسخۀ قونیه: به عشقِ سُفل.
  سُفل: پست.