Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

161

حکایت آن چهار هندو که با هم جنگ می‌کردند و از عیبِ خود بی‌خبر
چار هندو در یکی مسجد شدند *** بهر طاعت راکِع و ساجد شدند
هر یکی بر نیّتی تکبیر کرد *** در نماز آمد به مسکینیّ و درد
مُؤْذِن آمد، ز‌آن یکی لفظی بجَست: *** «کای مؤذِّن، بانگ کردی، وقت هست؟»
گفت آن هندوی دیگر از نیاز: *** «هی، سخن گفتیّ و باطل شد نماز»
آن سوم گفت آن دوم را: «کای عمو *** چه زنی طعنه به او؟! خود را بگو!»
آن چهارم گفت: «حَمدُ اللَه که من *** در‌نیفتادم به چَه چون این سه تن»
پس نمازِ هر چهاران شد تباه *** عیب‌گویان بیشتر گم کرده راه
----------
ای خنُک جانی که عیبِ خویش دید *** هر که عیبی گفت، آن بر خود خرید
ز‌آنکه نیمِ او ز عِیبِستان شدَه‌ست *** و‌آن‌ دگر نیمش ز غِیبِستان بُدَه‌ست
چون‌که ‌بر سر مر تو را دَه ریش هست *** مرهمت بر خویش باید کارْ بست
عیب‌کردنْ خویش را، داروی اوست *** چون شکسته گشت، جای اِرْحَموا ست‌¹
گر همان عیبت نبود، ایمن مباش *** بو که آن عیب از تو گردد نیز فاش
﴿لا تَخافوا﴾ از خدا نشْنیده‌ای؟! *** پس چه خود را ایمن و خوش دیده‌ای؟!²
سال‌ها ابلیسْ نیکونام زیست *** گشت رسوا، بین که او را نام چیست
در جهانْ معروف بُد عَلیایِ او *** گشت معروفی به عکس، ای وایِ او
تا نِه‌ای ایمن، تو معروفیّ مجو *** رو بشوی از خوْف، پسْ بنْمای رو³
تا نرویَد ریشِ تو ای خوش‌ذَقَن *** بر دگر ساده زِنَخ طعنه مزن!⁴
این نگر که مبتلا شد جان او *** در چَهی افتاد تا شد پندِ تو
تو نیفتادی که باشی پندِ او *** زهرْ او نوشید، تو خور قندِ او
1. اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: عیب‌کردن ریش را (ریش: عیب).
2. سوره فصلت آیه 30؛ ﴿به درستى كه كسانى كه گفتند: پروردگار ما خداست و سپس استقامت ورزيدند، فرشتگان بر آنان فرود مى‌آيند كه نترسيد و محزون نباشيد، و بشارت باد شما را به بهشتى كه در دنيا به آن وعده داده شده ايد.﴾
3. اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی:
  ... *** پاک شو از خوْف، پسْ از امنْ گو.
  پس: سپس.
4. ذَقَن: زِنَخ، چانه.