Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

157

امتحان‌کردنِ هر چیزی تا ظاهر شود چیزی دیگر که در آن پنهان است
منْگر اندر غبطۀ این بیْع و سود *** بنْگر اندر خُسرِ فرعون و ثَمود
اندر این گردونْ مُکَرَّر کُن نظر *** ز‌آنکه حق فرمود: «ثُمَّ ارْجِعْ بَصَر»¹
یک نظر قانع مشو زین سقفِ نور *** بارها بنْگر، ببین ﴿هَلْ مِنْ فُطور؟!﴾²
چون‌که ‌گفتت: «کاندر این سقفِ نِکو *** بارها بنْگر چو مردِ عیب‌جو»
پس زمینِ تیره را دانی که چند *** دیدن و تمییز باید در پسند
تا بپالاییم صافان را ز دُرد *** چند باید عقلِ ما را رنج بُرد؟!
امتحان‌های زمستان و خَزان *** تابِ تابستان، بهارِ همچو جان
بادها و ابرها و برق‌ها *** تا پدید آرَد عوارضْ فرق‌ها
تا بُرون آرَد زمینِ خاک رنگ *** هر‌چه اندر جیْب دارد لَعل و سنگ
هر‌چه دزدیدَه‌ست این خاکِ دُژَم *** از خزانه‌یْ حقّ و دریای کَرم³
🔹 شَحنۀ تقدیر گوید: «راست گو *** آنچه بُردی شرحْ وا دِه مو به مو»
دزد یعنی خاک گوید: «هیچ هیچ» *** شحنه او را در‌کِشد در پیچ پیچ
شَحنه گاهَش لطف گوید چون شِکر *** گه بر‌آویزد، کُند هر‌چه بَتَر
تا میانِ قهر و لطفْ آن خُفیه‌ها *** ظاهر آید ز‌آتشِ خوْف و رَجا
آن بهاران، لطفِ شَحنه‌یْ کِبریاست *** و‌آن‌ خَزان، تهدید و تَخویفِ خداست
و‌آن‌ زمستان، چار‌میخِ معنوی *** تا تو -ای دزدِ خَفی- ظاهر شَوی!
پس مُجاهِد را زمانی بَسطِ دل *** یک زمانی قَبض و درد و غِشّ و غِلّ
1. سوره المُلک آیه 3 و 4؛ ﴿هيچگاه در دستگاه آفرينش خداوند رحمن اختلاف و دگرگونى و نقصانى نخواهى يافت! پس با چشم تيزبين و ديده بصيرت بنگر كه آيا ميتوانى در آن سستى و خللى ببينى؟! و سپس ديده تيزبين و چشم بصيرت خود را دوباره بيفكن و بنگر كه در اين حال چشم بصر و ديدۀ بصيرت، زبون و ذليل و ناتوان و حسرت زده به تو باز ميگردد!﴾
2. سوره المُلک آیه 3.
3. دُژَم: افسرده و رنجور.