Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

156

متردّد شدن در میانِ مذاهب مختلفه، و بیرون شدن و مَخلَص یافتن
فلسفی از نوعِ دیگر کرده شرح *** باحِثی مر گفتِ او را کرده جَرح
و‌آن‌ دگر در هر دو طعنه می‌زند *** و‌آن‌ دگر از زَرقْ جانی می‌کَند
هر یکی زین ره نشان‌ها ز‌آن دهند *** تا گمان آید که ایشان ز‌آن دِه‌اند
این حقیقت دان، نه حقّند این همه *** نی به باطل گمرَهانند این رَمه
ز‌آنکه بی‌حقْ باطلی ناید پدید *** قلب را اَبله به بوی زر خرید
گر نبودی در جهانْ نقدی روان *** قلب‌ها را خرج‌کردن کی توان؟!
تا نباشد راست کی باشد دروغ؟! *** آن دروغ از راست می‌گیرد فروغ
بر امیدِ راست کژ را می‌خرند *** زهر در قندی رود، آنگَه خورند
گر نباشد گندمِ محبوب نوش *** چه بَرَد گندم‌نمای جو فروش؟!
پس مگو: «این جمله دین‌ها باطلند» *** باطلان بر بوی حق دامِ دِلَند¹
پس مگو: «جمله خیال است و ضَلال» *** بی‌حقیقت نیست در عالَمْ خیال
حق شبِ قدر است در شب‌ها نهان *** تا کُند جانْ هر شبی را امتحان
نی همه شب‌ها بوَد قَدر ای جوان *** نی همه شب‌ها بوَد خالی از آن
در میانِ دَلق‌پوشان یک فقیر *** امتحان کن و‌آن‌که حقّ است، آن بگیر
مؤمنِ کَیِّسْ مُمَیِّز کاو که تا *** باز داند پادشا را از گدا‌²
گر نه مَعیوبات باشد در جهان *** تاجِران باشند جمله‌ اَبلهان
پس بوَد کالا شناسی سختْ سَهل *** چون‌که ‌عیبی نیست، چه نااهل و اهل‌؟!
ور همه عیب است، دانشْ سود نیست *** چون همه چوب است، اینجا عود نیست
آن‌که گوید: «جمله حقّ است»، احمقی‌ست *** و‌آن‌که‌ گوید: «جمله باطل»، او شَقی‌ست
تاجرانِ انبیا، کردند سود *** تاجرانِ رنگ و بو، کور و کبود
می‌نماید مارت اندر چشمْ مال *** هر دو چشمِ خویش را نیکو بِمال!
1. نسخۀ قونیه: جمله دَم‌ها.
2. نهج‌البلاغه خطبه متقین؛ «یا هَمّام، المؤمنُ هو الکَیِّسُ الفَطِن؛ مؤمن همان مرد زیرک و باهوش و داناست!»
  مؤمنِ کَیِّسْ مُمَیِّز: مؤمن رند و زیرک و باقوّۀ تمییز (حق و باطل) است که... .