
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
98رویش از غمْ زرد و هر دو لبْ کبود *** پس سلیمان گفت: «ای خواجه چه بود؟» گفت: «عزرائیل در من اینچنین *** یک نظر انداخت پُر از خشم و کین» گفت: «هین اکنون چه میخواهی؟ بخواه» *** گفت: «فرما باد را ای جانپناه تا مرا زینجا به هندِستان بَرد *** بو که بنده کآن طرف شد، جان بَرد»1 ----------
نَک ز درویشی گریزانند خَلق *** لقمۀ حرص و أمَل زآنند خَلق2 ترسِ درویشی مثالِ آن هراس *** حرص و کوشش را تو هندِستان شناس ----------
باد را فرمود تا او را شتاب *** بُرد سوی خاکِ هندِستان بر آب روز دیگر، وقتِ دیوان و لِقا *** شهْ سلیمان گفت عزرائیل را:3 🔹 «کاین مسلمان را به خشم از چه سبب *** بنْگریدی؟ بازگو ای پیکِ رَبّ! ای عجب، این کرده باشی بهرِ آن *** تا شود آواره او از خان و مان؟!» 🔹 گفتش: «ای شاهِ جهانِ بیزوال *** فهمْ کژ کرد و نمود او را خیال4 🔹 من وِرا از خشم کی کردم نظر؟! *** از تعجّب دیدمش در رهگذر5 که مرا فرمود حقّ: ”که امروز هان *** جانِ او را تو به هندِستان سِتان!“ 🔹 دیدمش اینجا و بس حیران شدم *** در تفکّر رفته، سرگردان شدم از عجب گفتم: ” گر او را صد پَر است *** زو به هندِستان شدنْ دور اندر است!“ 🔹 چون به امرِ حقّ به هندِستان شدم *** دیدمش آنجا و جانش بِستَدم» ----------
- بو که: امید است که. شد: رفت. جان برَد: نجات یابد.
- نک: اینک. درویشی: فقر. لقمه: طعمه. أمل: آرزو.
- دیوان: رسیدگی به امور حکومتی. لقا: ملاقات.
- نمود او را خیال: دچار خیال و سوء ظن شد.
- الحاقی از نسخۀ قونیه.
