مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
97باز ترجیح نهادنِ نخجیران مر توکّل را بر جهد
جمله با وی بانگها برداشتند: *** «کآن حریصان کاین سببها کاشتند1 صد هزار اندر هزاران مرد و زن *** پس چرا محروم ماندند از زَمن؟2 صد هزاران قرن ز آغازِ جهان *** همچو اژدرها گشاده صد دهان مکرها کردند آن دانا گروه *** که ز بُن برکَنده شد زآن مکرْ کوه 🔹 کرده مکر و حیله آن قومِ خبیث *** ور ز ما باور نداری این حدیث کرد وصفِ مکرشان را ذُو الْجلال: *** ”لِتَزولَ مِنهُ أقلالُ الْجِبال“3 جز که آن قسمت که رفت اندر ازل *** روی ننمود از سِگال و از عمل4 جمله افتادند از تدبیرِ کار *** مانده کار و حُکمهای کردگار کسبْ جز نامی مدان ای نامدار *** جهدْ جز وهمی مپندار ای عَیار»5 نِگریستنِ عزرائیل علیه السّلام بر مردی، و گریختن او در سرای سلیمان علیه السّلام، و تقریرِ ترجیحِ توکّل بر جَهد و کوشش
سادهمردی چاشتگاهی در رسید *** در سرا عدلِ سلیمانی دوید6 - کآن... : آن حریصانی که توجّه به اسباب (سعی و تلاش) را (بهجای توکّل) مَرام خویش گزیدند (تتمّه در بیت بعد).
- صد هزار... : (همان حریصان). زَمن: زمانه و روزگار.
- سوره الإبراهیم، آیه 46؛ ﴿همانا آنان مکر نمودند و مکر ایشان نزد خداست، هرچند مکرشان کوهها را از جا برکنَد﴾.
- نسخۀ قونیه: از شکار و از عمل.
سوره الزخرف، آیه 32.
هرچه از اعمال و افکار و تدبیر (سگال) عاید بندگان میشود، جز آنچه در قسمت ازلیِ ایشان نوشته شده است، نیست. - عیّار: جوانمرد، زیرک.
- چاشتگاه: صبح هنگام. سرا عدل: عدالتخانه.