Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

91

ثُمَّ یُلجینا إلیٰ أمثالِها *** کَیْ یَنالَ الْعَبدُ مِمّا نالَها¹
هٰکَذا تَعرُجْ و تَنزِلْ دائمًا *** ذا فَلا زالَت عَلَیهِ قائمًا²
پارسی گوییم، یعنی: این کِشش *** ز‌آن طرف آید که آمد این چِشش‌³
چشمِ هر قومی به سویی مانده است *** کآن طرف یک روزْ ذوقی رانده است‌
ذوقِ جنس از جنسِ خود باشد یقین *** ذوقِ جزو از کُلِّ خود باشد ببین‌
یا مگر آن قابلِ جنسی بوَد *** چون بدو پیوست، جنسِ او شود⁴
همچو آب و نان که جنسِ ما نبود *** گشت جنسِ ما و اندر ما فُزود
نقشِ جنسیّت ندارد آب و نان *** زِ‌اعْتبارِ آخِر آن را جنس دان⁵‌
ور ز غیرِ جنس باشد ذوقِ ما *** آن مگر مانند باشد جنس را⁶
آن که مانند است، باشد عاریَت *** عاریَت باقی نماند عاقبت‌⁷
مرغ را گر ذوق آید از صَفیر *** چون‌که جنسِ خود نیابد، شد نَفیر⁸
تشنه را گر ذوق آید از سراب *** چون رسد در وی، گریزد، جویَد آب
مُفلِسان گر خوش شوند از زرِّ قلب *** لیک آن رسوا شود در دارِ ضَرب⁹‌
1. سپس ما را به ارواح قدسیّه و عقول کلّیّه ملحق می‌سازد تا این بندۀ خداوند نیز از آنچه آنان بهره‌مند گشته‌اند، بهره‌مند شود.
2. نسخۀ قونیه: فَلا زِلتَ.
  این فرود و صعود کلمات الهیّه و نفوس، همواره در جریان است و این سنّت ثابت پروردگار است.
3. چشش: چشیدن آن لذّت.
4. همچنین هر موجودی در این عالم، قابلیّت این را دارد که به یک جنس دیگر برسد و هم‌جنس او شود.
5. آب و نان هم‌جنس ما نیست ولی چون در آخِر جزء ما می‌شود، آن را به همین لحاظ هم‌جنس ما بدان.
6. و اگر ذوق و کشش ما به‌سوی غیر هم‌جنس باشد به‌خاطر شباهت ظاهری است که آن را هم‌جنس پنداشته‌ایم.
7. شباهت ظاهری عاریتی و ناپایدار است و ابدی نیست.
8. صَفیر: تقلید صدای پرندگان برای به‌دام انداختن آن‌ها. نَفیر: متنفّر و گریزان.
9. . مُفلس: تهی‌دست. زرّ قلب: طلای تقلّبی. دارِ ضَرب: جایی که سکّه می‌زنند.