Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

90

اصلِ ایشان بود آتش زِ ابْتدا *** سوی اصلِ خویش رفتند انتها
هم زِ آتش زاده بودند آن فَریق *** جزوها را سویِ کُلّ باشد طَریق‌
🔹 هم زِ آتش زاده بودند آن خَسان *** حرف می‌راندند از نار و دُخان¹
آتشی بودند مؤمن‌سوز و بس *** سوخت خود را آتشِ ایشان چو خَس²‌
----------
آن‌که او بودَه‌سْت ﴿اُمُّهْ هاويه﴾ *** هاویه آمد مر او را زاویه‌³
مادر فرزندْ جویانِ وی است *** اصل‌ها مر فرع‌ها را در پی است‌
آبْ اندر حوض گر زندانی است *** بادْ نَشفَش می‌کند کَارْکانی است⁴‌
می‌رهاند می‌بَرد تا معدنش *** اندک اندک، تا نبینی بُردنش‌
وین نَفَسْ جان‌های ما را همچنان *** اندک اندک دُزدَد از حَبسِ جهان‌
تا إلَیهِ یَصعَدْ أطْیابُ الْکَلِم *** صاعِدًا مِنّا إلیٰ حَیثُ عَلِم⁵‌
تَرتَقِی أنفاسُنا بِالمُنتَقیٰ *** مُتحَفًا مِنّا إلیٰ دارِ البَقا⁶
ثُمَّ تَأتینا مُکافاتُ المَقال *** ضِعفَ ذاکَ، رَحمةً مِن ذِی الجَلال⁷‌
1. خَسان: فرومایگان. نار و دُخان: آتش و دود.
2. خَس: خار و خاشاک.
3. سوره القارعة آیه 9.
  اُمُّه هاویه: اصلش دوزخ است. زاویه: گوشه (منزلگاه).
4. نَشف کردن: خشک کردن. باد ... : آب از عناصر اربعه است و رُکن و اصلی دارد؛ بنابراین باد آن را به اصلش باز می‌گرداند.
5. سوره الفاطر آیه 10؛ ﴿کلمۀ پاک و پاكیزه كه همان روح مؤمن است به‌سوى حضرت پروردگار بالا می‌رود و عمل صالح موجب بالا رفتن آن می‌شود﴾.
  تا آنجا که کلمات طیّبۀ (ارواح ما) به‌سوی او بالا رود تا بدان جایی که فقط خدا می‌داند.
6. طبع میرزا محمود: أنفاسُنا بِالاِرتقا.
  و ارواح ما با تزکیه به‌صورت هدیه‌هایی از ما به آن سرای ابدیّت بالا می‌روند.
7. سپس پاداش کردارمان به‌مقتضای رحمت پروردگار چندین برابر به ما می‌رسد.