مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
88این سبب چه بْوَد؟ به تازی گو رَسَن *** اندر این چَه، این رَسَن آمد به فَن1 گردشِ چرخْ این رَسَن را علّت است *** چرخْگردان را ندیدنْ زَلّت است این رَسَنهای سببها در جهان *** هان و هان زین چرخِ سرگردان مدان تا نمانی صِفر و سرگردان چو چرخ *** تا نسوزی تو ز بیمغزی چو مَرخ2 باد و آتش میشوند از امرِ حق *** هر دو سرمست آمدند از خَمرِ حق3 آبِ حِلم و آتشِ خشم ای پسر *** هم ز حق بینی چو بگشایی نظر گر نبودی واقف از حقْ جانِ باد *** فرقْ چون کردی میانِ قومِ عاد؟! قصّۀ هلاککردنِ بادْ قومِ هود علیه السّلام را
هودْ گردِ مؤمنان خط میکشید *** نرم میشد بادْ کآنجا میرسید هر که بیرون بود زآن خط، جمله را *** پارهپاره میشکست اندر هوا همچنین شَیبانِ راعی میکشید *** گِرد بر گِردِ رَمه خطّی پدید4 چون به جمعه میشد او وقتِ نماز *** تا نیارد گرگْ آنجا تُرکتاز5 هیچ گرگی در نرفتی اندر آن *** گوسپندی هم نگشتی زآن نشان6 بادِ حرصِ گرگ و حرصِ گوسپند *** دایرهیْ مردِ خدا را بود بند ----------
- رَسَن: ریسمان.
- مَرخ: نوعی درخت (که چوبش زود آتش میگیرد).
- نسخۀ قونیه: بادْ آتش میشود.
خَمر: مِی، شراب. - راعی: چوپان. شیبان راعی: از زُهّاد معروف.
- تُرکتاز آوردن: حمله کردن.
- نگشتی: بیرون نرفت.