Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

87

جادویی کردت کسی یا سیمیاست؟ *** یا خِلافِ طبعِ تو از بختِ ماست‌؟!»¹
گفت آتش: «من همانم، آتشم *** اندر آ تا تو ببینی تابِشم‌
طبعِ من دیگر نگشت و عُنصرم *** تیغِ حقّم، هم به دستوری بُرَم‌
بر در خرگَهْ سگانِ تُرکَمان *** چاپلوسی کرده پیش میهمان‌²
ور به خرگَه بُگذرد بیگانه‌رو *** حمله بیند از سگانْ شیرانه او
من ز سگْ کم نیستم در بندگی *** کم ز ترکی نیست حق در زندگی»
----------
آتشِ طبعت اگر غمگین کند *** سوزش از امرِ مَلیکِ دین کند
آتشِ طبعت اگر شادی دهد *** اندر آن شادی مَلیکِ دین نهد³
چون‌که غم بینی، تو استغفار کن *** غم به امرِ خالق آمد، کار کن‌
چون بخواهد، عینِ غمْ شادی شود *** عینِ بندِ پایْ آزادی شود
باد و خاک و آب و آتش بنده‌اند *** با من و تو مرده، با حق زنده‌اند
پیشِ حق، آتش همیشه در قیام *** همچو عاشقْ روز و شب پیچان مدام‌
سنگ بر آهن زنی، آتش جَهَد *** هم به امرِ حقْ قدم بیرون نهَد
آهن و سنگِ ستم بر هم مزن *** کاین دو می‌زایند همچون مرد و زن⁴‌
سنگ و آهنْ خودْ سبب آمد وَلیک *** تو به بالاتر نِگَر ای مردِ نیک‌
کاین سبب را آن سبب آورْد پیش *** بی‌سبب کی شد سبب هرگز به خویش؟!‌
این سبب را آن سببْ عامل کند *** ‌باز گاهی بی‌پَر و عاطِل کند⁵
و‌آن سبب‌ها کَانبیا را رهبر است *** آن سبب‌ها زین سبب‌ها برتر است
این سبب را مَحرَم آمد عقلِ ما *** و‌آن سبب‌ها راست محرَمْ انبیا
1. سیمیا: چشم‌بندی.
2. خرگاه: خیمه، سراپرده.
3. مَلیک:‌ سلطان.
4. نسخۀ قونیه: آهن و سنگ هویٰ.
5. عاطل:‌ بیکار، بی‌اثر.