مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
83🔹 آهن و سنگ است اصلِ نار و دود *** فرعِ هر دو، کفرِ تَرسا و جُهود بُتْ سیاهآبَه ست در کوزه نهان *** نفْسْ مر آبِ سیَه را چشمه دان آن بُتِ مَنحوتْ چون سیلِ سیاه *** نفْسِ بُتگرْ چشمهای بر شاهراه 🔹 بتْ درونِ کوزه چون آبِ کَدِر *** نفْسِ شومَت چشمۀ آن ای مُصِرّ1 صد سَبو را بشْکند یک پارهسنگ *** وآبِ چشمه میزَهاند بیدرنگ 🔹 آبِ خُمّ و کوزه گر فانی شود *** آبِ چشمه تازه و باقی بوَد بت شکستنْ سَهل باشد نیک سَهل *** سَهل دیدنْ نفْس را جهل است جهل صورتِ نفْس اَر بجویی ای پسر *** قصّۀ دوزخ بخوان با هفت در هر نفَس مَکریّ و در هر مکر از آن *** غرقْ صد فرعون با فرعونیان در خدای موسِی و موسیٰ گریز *** آبِ ایمان را ز فرعونیّ مَریز دست را اندر اَحد وَ احْمد بزن *** ای برادر وا رَه از بوجهلِ تن آوردنِ پادشاهِ جُهود زنی را با طفل، و انداختن او طفل را در آتش، و بهسخنآمدنِ طفل در میانِ آتش
یک زنی با طفل آورْد آن جُهود *** پیشِ آن بت، و آتشْ اندر شعله بود 🔹 گفت: «ای زن پیشِ این بت سجده کن *** ور نه در آتش بسوزی بیسُخُن» 🔹 بود آن زنْ پاکدین و مؤمِنه *** سجدۀ آن بُت نکرد آن موقِنه2 طفل از او بِستَد، در آتش درفِکند *** زن بترسید و دل از ایمان بکَند3 خواست تا او سجده آرَد پیشِ بت *** بانگ زد آن طفل: «کِانّی لَم أمُت4 اندر آ مادر که من اینجا خوشم *** گرچه در صورتْ میانِ آتشم - مُصِرّ: اصرارکننده (بر کفر).
- موقِنه: زن بایقین.
- بِستَد: ستاند، گرفت.
- إنّی لَم أمُت: همانا من نمردهام و حقیقتاً زندهام.