
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
78تیغِ چوبین را مبَر در کارزار *** بنْگر اوّل تا نگردد کارْ زار گر بوَد چوبین، برو دیگر طلب *** ور بوَد الماس، پیش آ با طَرَب1 تیغْ در زرّادخانهیْ اولیاست *** دیدنِ ایشان شما را کیمیاست2 جمله دانایان همین گفته همین: *** «هست دانا رَحمَةٌ لِلعالَمین» گر اناری میخری، خندان بخر *** تا دهد خنده ز دانهیْ او خبر ای مبارک خندهاش کاو از دهان *** مینماید دلْ چو دُرّ از دُرجِ جان3 🔹 نارِ خندانْ باغ را خندان کند *** صحبتِ مردانْت چون مردان کند4 نامبارکْ خندۀ آن لاله بود *** کز دهانِ او سَوادِ دل نمود5 🔹 یک زمانی صحبتی با اولیا *** بهتر از صد ساله طاعت بیریا گر تو سنگِ خاره و مَرمَر بُوی *** چون به صاحبدل رسی، گوهر شوی مِهرِ پاکان در میانِ جان نشان *** جان مده إلّا به مِهرِ دلخوشان کوی نومیدی مرو، امّیدهاست *** سوی تاریکی مرو، خورشیدهاست دلْ تو را در کوی اهلِ دل کِشد *** تنْ تو را در حبسِ آب و گِل کشد هین، غذای دلْ طلب از همدلی *** رو بجوی اِقبال را از مُقبِلی6 🔹 دستْ زن در ذیلِ صاحبدولتی *** تا ز اِفضالش بیابی رَفعتی7 🔹 صحبتِ صالح، تو را صالح کند *** صحبتِ طالح، تو را طالح کند - طَرَب: شادی و نشاط.
- زرّادخانه: اسلحهخانه.
- دُرج: صندوقچه جواهرات.
- الحاقی از طبع کلاله خاور.
نار خندان: انار خندان. - سَواد: سیاهی، تاریکی.
- همدل: رفیق. اقبال: نیکبختیّ. مُقبِل: انسان نیکبخت.
- ذیل: دامن. صاحبدولت: (عارف). رفعت: شرف و بزرگی.
