Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

71

حسرت و زاری که در بیماری است *** وقتِ بیماری همه بیداری است‌
آن زمان که می‌شوی بیمارْ تو *** می‌کُنی از جُرمْ استغفارْ تو
می‌نماید بر تو زشتیِّ گُنه *** می‌کُنی نیّت که باز آیم به ره‌
عهد و پیمان می‌کُنی که بعد از این *** جز که طاعت نبوَدم کاری گُزین‌
پس یقین گشت آنکه بیماری تو را *** می‌ببخشد هوش و بیداری تو را
پس بدان این اصل را ای اصل‌جو *** هر که را دَرد است، او بُرده‌ست بو
هر که او بیدار‌تر، پُر درد‌تر *** هر که او آگاه‌تر، رُخ‌زردتر
گر ز جبرش آگَهی، زاریت کو؟! *** جنبشِ زنجیرِ جبّاریت کو؟!¹
بسته در زنجیرْ شادی چون کند؟! *** چوبِ اِشکسته عِمادی چون کند؟!²
کی اسیرِ حبسْ آزادی کند؟! *** کی گرفتارِ بلا شادی کند؟!
ور تو می‌بینی که پایت بسته‌اند *** بر تو سرهنگانِ شه بنشسته‌اند
پس تو سرهنگی مکن با عاجزان *** ز‌آنکه نبوَد طبع و خوی عاجزْ آن³‌
چون تو جبرِ او نمی‌بینی، مگو *** ور همی بینی، نشانِ دید کو؟!
در هر آن کاری که میل استَت بدان *** قدرتِ خود را همی بینی عیان‌
در هر آن کاری که میلت نیست و خواست *** اندر آن جبریّ شوی: «کاین از خداست»
انبیا در کارِ دنیا جبری‌اند *** کافران در کارِ عُقبیٰ جبری‌اند
انبیا را کارِ عقبیٰ اختیار *** کافران را کارِ دنیا اختیار
ز‌آنکه هر مرغی به‌سوی جنسِ خویش *** می‌پَرَد او در پس و جانْ پیش پیش‌
کافران چون جنسِ سِجّین آمدند *** سِجنِ دنیا را خوش‌آیین آمدند⁴
انبیا چون جنسِ عِلّیّین بُدَند *** سوی علّیّین به جان و دل شدند⁵
🔹 ای خدا، بنما تو جان را آن مقام *** کاندر او بی‌حرف می‌رویَد کلام
1. نسخۀ قونیه: بینش زنجیر جبّاریت.
2. عمادی ... : چگونه از پایه و ستون بودن از خود نشان دهد؟
3. سرهنگی مکن: سروری و زورگویی نکن.
4. سجّین: آتش دوزخ. سِجن: زندان. خوش‌آیین آمدند: دنیا را روشی نیکو برای خود پسندیده و برگزیدند.
5. عِلّیّین: مراتب عالیه ملکوت و قرب به پروردگار.