مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
69گر کمالم، با کمال انکار چیست؟! *** ور نیام، این زحمت و آزار چیست؟! من نخواهم شد از این خلوت بُرون *** زآنکه مشغولم به احوالِ درون» اعتراض کردنِ مُریدان بر خلوت وزیرْ بار دیگر
جمله گفتند: «ای وزیر، انکار نیست *** گفتِ ما چون گفتۀ اَغیار نیست1 اشکِ دیدَه ست از فراقِ تو دَوان *** آه آه است از میانِ جانْ روان طفل با دایه نَاِستیزد وَلیک *** گریَد او، گرچه نه بد داند نه نیک»2 ----------
ما چو چنگیم و تو زَخمه میزنی *** زاری از ما نی، تو زاری میکنی3 ما چو ناییم و، نوا در ما ز توست *** ما چو کوهیم و، صَدا در ما ز توست4 ما چو شطرنجیم اندر بُرد و مات *** بُرد و ماتِ ما ز توست ای خوشصفات ما که باشیم -ای تو ما را جانِ جان- *** تا که ما باشیم با تو در میان؟! ما عدمهاییم و هستیهای ما *** تو وجودِ مُطلَقی، فانینما5 ما همه شیران، ولی شیرِ عَلَم *** حملهمان از باد باشد دم به دم6 حملهمان پیدا و، ناپیداست باد *** جان فدای آن که ناپیداست باد7 بادِ ما و بودِ ما از دادِ توست *** هستیِ ما جمله از ایجادِ توست لذّتِ هستی نمودی نیست را *** عاشقِ خود کرده بودی نیست را لذّتِ اِنعامِ خود را وا مَگیر *** نُقل و باده و جامِ خود را وا مگیر - أغیار: بیگانگان.
- نَاِستیزد: ستیزه و دشمنی نکند.
- چنگ: نامِ سازی مشهور. زخمه زدن: نواختن ساز.
- صَدا: انعکاس صوت، پژواک.
- بعضی شروح: و هستیها نما.
- شیرِ عَلَم: نقش شیر روی پرچم.
- نسخۀ قونیه: آن که ناپیداست هرگز گم مباد.